-
Tarkibi
Eritma - 1 ml:
Faol modda: linezolid (III shakli) - 2 mg;
yordamchi moddalari: dekstroza (glyukoza anhidrid), natriy sitrat, limon kislotasi anhidrid, in'ektsiya uchun suv.
100, 200 yoki 300 ml preparatdan qon, infuzion va transfuziya preparatlari uchun mo'ljallangan shisha butilkalarga, rezina tiqinlar bilan yopilgan va alyuminiy qopqoqlar bilan mahkamlangan holda.
100 ml preparatdan shisha flakonlarga, rezina tiqinlar bilan yopilgan va alyuminiy yoki kombinatsiyalangan yoki alyumoplastik yoki plastik qoplamali alyuminiy qopqoqlar bilan mahkamlangan holda.
Har bir butilka/flakon foydalanish bo'yicha yo'riqnoma bilan birga karton qutiga joylanadi.
Statsionarlar uchun: 100 ml dan 24 butilka, 200 ml dan 40 butilka, 300 ml dan 24 butilka yoki 100 ml dan 48 flakon foydalanish bo'yicha yo'riqnoma bilan birga gofrirovka qilingan karton qutilarga joylanadi.
-
Qo'llanilishi
Infeksion-yallig‘lanish kasalliklarini davolash, agar ular linzolidga sezgir aerob va anaerob gram-musbat mikroorganizmlar (shu jumladan, bakteriemiya bilan kechuvchi infeksiyalar) tomonidan chaqirilgani ma’lum yoki taxmin qilinsa:
Streptococcus pneumoniae (shu jumladan polirezistent shtammlar) tomonidan chaqirilgan statsionardan tashqari pnevmoniya, shu jumladan bakteriemiya bilan kechuvchi holatlar yoki Staphylococcus aureus (faqat metitsillin sezgir shtammlar);
gospital pnevmoniya, Staphylococcus aureus (shu jumladan metitsillin sezgir va metitsillin rezistent shtammlar) yoki Streptococcus pneumoniae (shu jumladan polirezistent shtammlar) tomonidan chaqirilgan;
murakkab teri va yumshoq to‘qimalar infeksiyalari, shu jumladan diabetik oyoq sindromi bilan kechuvchi, osteomiyelit bilan kechmaydigan infeksiyalar, Staphylococcus aureus (shu jumladan metitsillin sezgir va metitsillin rezistent shtammlar), Streptococcus pyogenes yoki Streptococcus agalactiae tomonidan chaqirilgan;
vankomitsin rezistent infeksiyalar, Enterococcus faecium tomonidan chaqirilgan, shu jumladan bakteriemiya bilan kechuvchi holatlar.
Linzolidning mos davolash usuli ekanligini aniqlashda mikrobiologik tadqiqotlar natijalari yoki gram-musbat bakteriyalar orasida antibakterial preparatlarga rezistentlik tarqalishi haqidagi ma’lumotlarni hisobga olish kerak.
Linzolid gram-manfiy patogenlar tomonidan chaqirilgan infeksiyalarga nisbatan faol emas. Agar gram-manfiy patogenlar mavjudligi taxmin qilinsa yoki tasdiqlansa, gram-manfiy mikroorganizmlarga qarshi maxsus terapiya boshlanishi kerak.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Linezolid va/yoki preparatning boshqa komponentlariga yuqori sezuvchanlik.
Linezolidni monoaminooksidaza A yoki B (masalan, fenelzin, izokarboksazid) ingibitorlari bilan bir vaqtda qabul qilish, shuningdek, ushbu preparatlarni qabul qilish to‘xtatilganidan keyin ikki hafta davomida.
Bemorlarni diqqat bilan kuzatish va arterial bosimni monitoring qilmasdan linezolidni quyidagi holatlarda buyurish tavsiya etilmaydi:
nazorat qilinmaydigan arterial gipertenziya, feoxromositoma, tireotoksikoz, kartsinoid sindrom, bipolyar buzilish, shizoaffektiv buzilish va o‘tkir ong chalkashligi holatiga ega bemorlarga;
quyidagi turdagi preparatlarni qabul qilayotgan bemorlarga: adrenomimetiklar (masalan, psevdoyefedrin, fenilpropanolamin, epinefrin, norepinefrin, dobutamin), dopaminomimetiklar (masalan, dopamin), serotonin qayta qabul qilinishining ingibitorlari, tritsiklik antidepressantlar, 5-NT1 retseptor agonistlari (triptanlar), meperidin yoki buspiron.
Ehtiyotkorlik bilan:
Buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlar
Og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda linezolidning ikki asosiy metabolitining klinik ahamiyati o‘rganilmaganligi sababli, linezolid bunday bemorlarda faqat kutilayotgan foyda potentsial xavfdan ustun bo‘lsa ehtiyotkorlik bilan qo‘llanilishi kerak. Shuningdek, ambulator peritoneal dializ yoki buyrak yetishmovchiligini davolashning boshqa muqobil usullarida bo‘lgan bemorlarda linezolidni qo‘llash bo‘yicha ma’lumotlar yo‘q.
Jigar yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlar
Cheklangan klinik ma’lumotlar mavjud bo‘lib, linezolidni bunday bemorlarda faqat kutilayotgan foyda potentsial xavfdan ustun bo‘lsa qo‘llash tavsiya etiladi.
Linezolid hayot uchun xavfli bo‘lgan tizimli infeksiyalari, masalan, reanimatsiya bo‘limlarida venoz kateterlar bilan bog‘liq infeksiyalari bo‘lgan bemorlarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llanilishi kerak.
-
Qo'llash usuli
Linezolid faqat statsionar sharoitda va mos mutaxassis, masalan, mikrobiolog yoki yuqumli kasalliklar bo‘yicha mutaxassis bilan maslahatlashgandan so‘ng qo‘llanilishi kerak. Preparat 30-120 daqiqa davomida tomir ichiga infuziya tarzida buyuriladi. Infuzion paketlarni ketma-ket ulash va infuziya uchun eritmaga boshqa preparatlarni qo‘shish taqiqlanadi. Agar linezolidni boshqa preparatlar bilan birga yuborish zarur bo‘lsa, barcha dori vositalari alohida, tavsiya etilgan doza va yuborish yo‘llariga muvofiq buyurilishi kerak.
Inyeksiya uchun linezolid quyidagi preparatlar bilan farmatsevtik jihatdan mos kelmaydi: amfoteritsin V, xlorpromazin, diazepam, fenitoin, eritromitsin laktobionat, kotrimoksazol (trimetoprim + sulfametoksazol), tseftriakson.
Infuziya uchun mos eritmalar:
5 % dekstroza eritmasi inyeksiya uchun
0,9 % natriy xlorid eritmasi inyeksiya uchun
Ringer-Lokk eritmasi inyeksiya uchun
Terapiyaning boshida preparat tomir ichiga buyurilgan bemorlarni keyinchalik preparatning og‘iz orqali qabul qilinadigan har qanday dori shakliga o‘tkazish mumkin, bunda doza tanlash talab qilinmaydi, chunki linezolidning og‘iz orqali qabul qilinganda biokiraolishi deyarli 100% ni tashkil etadi. Davolash davomiyligi qo‘zg‘atuvchiga, infeksiya joylashuvi va og‘irligiga, shuningdek, klinik effektga bog‘liq.
Ko‘rsatmalar (bakteriemiya bilan kechuvchi infeksiyalarni ham o‘z ichiga oladi) Bir martalik doza Tavsiya etilgan davolash davomiyligi
- kasalxonadan tashqari pnevmoniya, Streptococcus pneumoniae (polirezistent shtammlarini ham o‘z ichiga oladi) tomonidan chaqirilgan, bakteriemiya bilan kechuvchi holatlarni ham o‘z ichiga oladi, yoki Staphylococcus aureus (faqat metitsillin sezgir shtammlar); - kasalxona pnevmoniyasi, Staphylococcus aureus (metitsillin sezgir va metitsillin rezistent shtammlarini ham o‘z ichiga oladi) yoki Streptococcus pneumoniae (polirezistent shtammlarini ham o‘z ichiga oladi) tomonidan chaqirilgan; - teri va yumshoq to‘qimalarning asoratli infeksiyalari, diabetik oyoq sindromi bilan kechuvchi, osteomiyelit bilan kechmaydigan, Staphylococcus aureus (metitsillin sezgir va metitsillin rezistent shtammlarini ham o‘z ichiga oladi), Streptococcus pyogenes yoki Streptococcus agalactiae tomonidan chaqirilgan; 600 mg v/v har 12 soatda 10-14 kun
- vankomitsinga rezistent infeksiyalar, Enterococcus faecium tomonidan chaqirilgan, bakteriemiya bilan kechuvchi holatlarni ham o‘z ichiga oladi. 600 mg v/v har 12 soatda 14-28 kun
Kattalar va bolalar (12 yosh va undan katta)
Ko‘rsatmalar (bakteriemiya bilan kechuvchi infeksiyalarni ham o‘z ichiga oladi) Bir martalik doza Tavsiya etilgan davolash davomiyligi
- kasalxonadan tashqari pnevmoniya, Streptococcus pneumoniae (polirezistent shtammlarini ham o‘z ichiga oladi) tomonidan chaqirilgan, bakteriemiya bilan kechuvchi holatlarni ham o‘z ichiga oladi, yoki Staphylococcus aureus (faqat metitsillin sezgir shtammlar); - kasalxona pnevmoniyasi, Staphylococcus aureus (metitsillin sezgir va
metitsillin rezistent shtammlarini ham o‘z ichiga oladi) yoki Streptococcus pneumoniae (polirezistent shtammlarini ham o‘z ichiga oladi) tomonidan chaqirilgan; - teri va yumshoq to‘qimalarning asoratli infeksiyalari, diabetik oyoq sindromi bilan kechuvchi,
osteomiyelit bilan kechmaydigan, Staphylococcus aureus (metitsillin sezgir va metitsillin rezistent shtammlarini ham o‘z ichiga oladi), Streptococcus pyogenes yoki Streptococcus agalactiae tomonidan chaqirilgan;
10 mg/kg v/v har 8 soatda 10-14 kun
- vankomitsinga rezistent infeksiyalar, Enterococcus faecium tomonidan chaqirilgan, bakteriemiya bilan kechuvchi holatlarni ham o‘z ichiga oladi. 10 mg/kg v/v har 8 soatda 14-28 kun
* 7 kundan kichik yoshdagi muddatidan oldin tug‘ilgan chaqaloqlarda (homiladorlik muddati 34 haftadan kam) linezolidning tizimli klirensi pastroq, AUC qiymatlari esa ko‘pchilik chaqaloq va bolalarnikiga nisbatan yuqoriroq. Tug‘ilganidan 7 kun o‘tgach, muddatidan oldin tug‘ilgan chaqaloqlarda linezolid klirensi va AUC qiymatlari to‘liq muddatda tug‘ilgan chaqaloq va bolalarnikiga yaqinlashadi.
Qariyalar: doza tuzatish talab qilinmaydi.
Buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlar: doza tuzatish talab qilinmaydi. Linezolidning 30% gemodializ davomida 3 soat ichida chiqarib yuborilishi sababli, gemodializga muhtoj bemorlarga linezolid dializdan so‘ng qabul qilinishi kerak.
Jigar yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlar: doza tuzatish talab qilinmaydi.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Quyidagi nojo‘ya ta’sirlar chastotasi Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti tasnifiga muvofiq aniqlangan: juda tez-tez (≥ 1/10), tez-tez (≥ 1/100 - < 1/10), kamdan-kam (≥ 1/1000 - < 1/100), noyob (≥ 1/10000 - <1/1000), juda noyob (< 1/10000), chastotasi noma’lum (mavjud ma’lumotlarga ko‘ra rivojlanish chastotasini baholash mumkin emas).
Linezolid qabul qilish bilan bog‘liq nojo‘ya hodisalar odatda yengil yoki o‘rtacha darajada bo‘ladi. Eng ko‘p diareya, bosh og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, qusish kuzatiladi.
Kattalar bemorlar
Infeksion va parazitar kasalliklar: tez-tez - kandidoz (shu jumladan og‘iz bo‘shlig‘i kandidozi, vaginal kandidoz), zamburug‘li infeksiyalar; kamdan-kam - vaginit; noyob - antibiotiklar qo‘llanilishi bilan bog‘liq kolit (shu jumladan soxta membranoz kolit).
Qon va limfa tizimi buzilishlari: tez-tez - anemiya; kamdan-kam - leyopeniya, neyropeniya, trombotsitopeniya, eozinofiliya; noyob - pansitopeniya; chastotasi noma’lum - mielosupressiya, sideroblast anemiyasi.
Immun tizimi buzilishlari: chastotasi noma’lum - anafilaksiya.
Modda almashinuvi va ovqatlanish buzilishlari: kamdan-kam - giponatriemiya; chastotasi noma’lum - laktatatsidoz.
Psixika buzilishlari: tez-tez - uyqusizlik.
Nerv tizimi buzilishlari: tez-tez - bosh og‘rig‘i, ta’m buzilishi (og‘izda "metall" ta’mi), bosh aylanishi; kamdan-kam - tutqanoq, gipesteziya, paresteziya; chastotasi noma’lum - serotoninniy sindrom, periferik neyropatiya.
Ko‘rish organi buzilishlari: kamdan-kam - xiralashgan ko‘rish; noyob - ko‘rish maydonlari nuqsonlari paydo bo‘lishi; chastotasi noma’lum - ko‘ruv nervi neyropatiyasi, ko‘ruv nervi nevriti, ko‘rish yo‘qolishi, ko‘rish o‘tkirligi o‘zgarishi, rangli ko‘rish o‘zgarishi.
Eshitish organi va labirint buzilishlari: kamdan-kam - quloqda shovqin.
Yurak-qon tomir tizimi buzilishlari: tez-tez - arterial bosim oshishi; kamdan-kam - aritmiya (taxikardiya), tranzitor ishemik xuruj, flebit, tromboflebit.
Ovqat hazm qilish tizimi buzilishlari: tez-tez - diareya, ko‘ngil aynishi, qusish, qorin sohasida lokalizatsiyalangan yoki diffuz og‘riq, qabziyat, dispepsiya; kamdan-kam - pankreatit, gastrit, qorin dam bo‘lishi, og‘iz qurishi, glossit, suyuq axlat, stomatit, til shilliq qavati rangining o‘zgarishi va boshqa til holati buzilishlari; noyob - tish emali yuzasining rang o‘zgarishi.
Jigar va o‘t yo‘llari buzilishlari: tez-tez - jigar funksional testlari natijalarining o‘zgarishi, "jigar" fermentlari faolligining oshishi (shu jumladan, alaninaminotransferaza (ALT), aspartataminotransferaza (AST), shalkli fosfataza (SHF)); kamdan-kam - umumiy bilirubin konsentratsiyasining oshishi.
Teri va teri osti to‘qimalari buzilishlari: tez-tez - qichishish, toshma; kamdan-kam - eshakemi, dermatit, terlashning kuchayishi; chastotasi noma’lum - terining bulyoz shikastlanishlari (masalan, Stivens-Djonson sindromi, toksik epidermal nekroliz), angionevrotik shish, alopesiya.
Buyrak va siydik chiqarish yo‘llari buzilishlari: tez-tez - qonda siydik miqdorining oshishi; kamdan-kam - buyrak yetishmovchiligi, qonda kreatinin konsentratsiyasining oshishi, poliuriya.
Jinsiy a’zolar va sut bezlari buzilishlari: kamdan-kam - qin va vulva tomonidan buzilishlar.
Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi buzilishlar: tez-tez - isitma, lokalizatsiyalangan og‘riq; kamdan-kam - sovuq urishi, holsizlik, chanqoq; in’eksiya joyida og‘riq.
Laborator ko‘rsatkichlar: tez-tez - neyrofillar, eozinofillar sonining oshishi, gemoglobin, gematokrit yoki eritrotsitlar sonining kamayishi, trombotsitlar yoki leykotsitlar sonining oshishi yoki kamayishi, laktatdegidrogenaza, kreatinkinaza, lipaza, amilaza faolligining oshishi, och qoringa bo‘lmagan glyukoza konsentratsiyasining oshishi, umumiy oqsil, albumin, natriy yoki kalsiy miqdorining kamayishi, kaliy yoki gidrokarbonatlarning oshishi yoki kamayishi; kamdan-kam - qonda natriy yoki kalsiy miqdorining oshishi, och qoringa bo‘lmagan glyukoza konsentratsiyasining kamayishi, qonda xloridlarning oshishi yoki kamayishi, retikulotsitlar sonining oshishi, neyrofillar sonining kamayishi.
Quyidagi nojo‘ya ta’sirlar linezolid qo‘llanganda kamdan-kam hollarda jiddiy toifaga kiradi: qorin sohasida lokalizatsiyalangan og‘riq, tranzitor ishemik xuruj, arterial gipertenziya.
Nazoratli klinik tadqiqotlarda, linezolid maksimal 28 kun qo‘llanilganda, faqat 2% bemorlarda anemiya rivojlangan. Boshqa tadqiqotda hayot uchun xavfli infeksiyali bemorlar orasida, 2,5% (33/1326) bemorlarda, linezolid 28 kundan kam qo‘llanilganda, anemiya rivojlangan, linezolid 28 kundan ko‘p qo‘llanilganda esa, anemiya 12,3% (53/430) bemorlarda rivojlangan.
Qon quyishni talab qiluvchi anemiya rivojlanish holatlari nisbati linezolid 28 kundan kam qo‘llangan bemorlarda 9% (3/33), 28 kundan ko‘p qo‘llanganlarda esa 15% (8/53) ni tashkil qilgan.
Bolalarda nojo‘ya ta’sirlar kattalar bemorlarnikidan farq qilmaydi.
-
Farmakologik xususiyatlari
So‘rilish
600 mg dozada kuniga ikki marta vena ichiga yuborilgandan keyin qon plazmasida linzolidning o‘rtacha maksimal konsentratsiyasi (Cmax) va o‘rtacha minimal konsentratsiyasi (Cmin) muvozanat holatida mos ravishda 15,1 mg/l va 3,68 mg/l ni tashkil etdi.
Linzolidning muvozanat konsentratsiyasi qonda preparat yuborilganidan 2-kuni erishiladi.
Taqsimlanish
Sog‘lom, kattalarda linzolidning muvozanat konsentratsiyasiga erishilgandagi taqsimlanish hajmi o‘rtacha 40-50 l ni tashkil etadi, bu organizmdagi umumiy suv miqdoriga taxminan teng. Qon plazmasi oqsillari bilan bog‘lanishi 31% ni tashkil etadi va linzolidning qondagi konsentratsiyasiga bog‘liq emas.
Metabolizm
Aniqlandi, sitoxrom P450 izofermentlari linzolidning in vitro metabolizmida ishtirok etmaydi. Linzolid klinik ahamiyatga ega bo‘lgan sitoxrom P450 izofermentlari (1A2, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1, 3A4) faolligini ingibitsiya qilmaydi va kuchaytirmaydi.
Metabolik oksidlanish natijasida ikki ta’sir qilmaydigan metabolit – gidroksietilglyitsin (insonda asosiy metabolit, fermentativ bo‘lmagan jarayon natijasida hosil bo‘ladi) va aminoetoksisirka kislotasi (kamroq miqdorda hosil bo‘ladi) yuzaga keladi. Boshqa ta’sir qilmaydigan metabolitlar ham tasvirlangan.
Chiqarilish
Ekstrarenal klirens linzolid klirensining taxminan 65% ni tashkil etadi. Linzolid dozasining oshishi bilan klirensning biroz nochiziqliligi kuzatiladi. Bu yuqori dozadagi linzolidda buyrak va ekstrarenal klirensning pasayishi bilan izohlanishi mumkin. Biroq klirensdagi farqlar katta emas va ko‘rinadigan yarim chiqarilish davriga ta’sir qilmaydi.
Buyrak faoliyati normal va yengil hamda o‘rta darajadagi buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda linzolid buyrak orqali gidroksietilglyitsin (40%), aminoetoksisirka kislotasi (10%) va o‘zgarmagan holda (30-35%) ko‘rinishida chiqariladi. Ichak orqali gidroksietilglyitsin (6%) va aminoetoksisirka kislotasi (3%) ko‘rinishida chiqariladi.
O‘zgarmagan holda linzolid deyarli ichak orqali chiqarilmaydi.
Linzolidning o‘rtacha yarim chiqarilish davri 5-7 soatni tashkil etadi.
Alohida bemor guruhlarida farmakokinetika
Buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlar
600 mg preparatni bir marta qabul qilgan og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda (kreatinin klirensi <30 ml/min) uning ikki asosiy metabolitining konsentratsiyasi 7-8 barobar oshadi. Biroq, asosiy preparatning "konsentratsiya-vaqt" (AUC) ostidagi maydonining oshishi kuzatilmadi. Garchi gemodializda asosiy metabolitlarning ma’lum miqdori chiqarilsa-da, og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda 600 mg linzolid qabul qilgandan va dializ o‘tkazilgandan keyin ularning qon plazmasidagi konsentratsiyasi buyrak faoliyati normal, yengil yoki o‘rta darajadagi buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarnikidan ancha yuqori bo‘lib qoladi.
Jigar yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlar
Yengil va o‘rta darajadagi jigar yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda (Chayld-Pyu tasnifi bo‘yicha A va B sinflari) linzolid va uning ikki asosiy metabolitining farmakokinetikasi o‘zgarmasligi haqida cheklangan ma’lumotlar mavjud. Og‘ir jigar yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda (Chayld-Pyu tasnifi bo‘yicha S sinfi) linzolidning farmakokinetikasi o‘rganilmagan. Biroq, linzolid fermentativ bo‘lmagan yo‘l bilan metabolizatsiyalanishi sababli, jigar yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda uning metabolizmining sezilarli buzilishi kutilmaydi.
Bolalar va o‘smirlar
O‘smirlarda (12-17 yosh) 600 mg dozada qabul qilingan linzolidning farmakokinetikasi kattalarnikidan farq qilmaydi. Shunday qilib, o‘smirlarga har 12 soatda 600 mg linzolid buyurilganda preparatning konsentratsiyasi kattalarga shu dozada buyurilgandagi kabi bo‘ladi.
1 haftadan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalarda linzolidni har 8 soatda 10 mg/kg dozada qo‘llash kattalarda 600 mg linzolidni kuniga ikki marta qo‘llashdagi ekspozitsiyaga erishish imkonini beradi.
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda linzolidning tizimli klirensi hayotning birinchi haftasida (tana vazniga nisbatan) tez ortadi. Shunday qilib, har 8 soatda 10 mg/kg dozada buyurilganda, linzolidning maksimal ekspozitsiyasi hayotining birinchi kunida chaqaloqda tezroq erishiladi. Biroq, bunday buyurish sxemasi bo‘yicha birinchi haftada preparatning ortiqcha to‘planishi sodir bo‘lmaydi, chunki klirens tez ortadi.
Qariyalar
65 yosh va undan katta yoshdagi qariyalarda linzolidning farmakokinetikasi sezilarli o‘zgaradi.
Ayollar
Ayollarda preparatning taqsimlanish hajmi erkaklarnikidan biroz past; ularda tana vazniga hisoblaganda o‘rtacha klirens ham 20% ga kamaygan. Ayollarda preparatning qon plazmasidagi konsentratsiyasi erkaklarnikidan yuqori, bu qisman tana vazni farqlari bilan izohlanishi mumkin. Biroq, linzolidning yarim chiqarilish davri erkaklar va ayollarda sezilarli farq qilmagani uchun, ayollarda preparatning qon konsentratsiyasi bardosh beriladigan qiymatdan yuqori bo‘lishi kutilmaydi, shuning uchun doza tuzatish talab qilinmaydi.
Farmakodinamika
Linzolid, sintetik antibakterial preparat, yangi antimikrob vositalar sinfi – oksazolidinonlarga mansub bo‘lib, in vitro aerob gram-musbat bakteriyalar, ayrim gram-manfiy bakteriyalar va anaerob mikroorganizmlarga nisbatan faoldir. Linzolid bakteriyalarda oqsil sintezini selektiv ravishda ingibitsiya qiladi. Bakterial ribosomalar bilan bog‘lanish orqali u oqsil sintezi jarayonida translyatsiyaning muhim komponenti bo‘lgan funksional 70S initsiatsiya kompleksining hosil bo‘lishini oldini oladi.
Sezgirlik
Preparat in vitro va in vivo faol
Gram-musbat aeroblar
Enterococcus faecium (vankomitsin rezistent shtammlarini o‘z ichiga oladi)
Staphylococcus aureus (metitsillin rezistent shtammlarini o‘z ichiga oladi)
Streptococcus agalactiae
Streptococcus pneumoniae (polirezistent shtammlarini o‘z ichiga oladi)
Streptococcus pyogenes
Preparat in vitro faol
Gram-musbat aeroblar
Enterococcus faecalis (vankomitsin rezistent shtammlarini o‘z ichiga oladi)
Enterococcus faecium (vankomitsinga sezgir shtammlar)
Staphylococcus epidermidis (metitsillin rezistent shtammlarini o‘z ichiga oladi)
Staphylococcus haemolyticus
Streptococcus spp. Viridans guruhi
Gram-manfiy aeroblar:
Pasteurella multocida
Linzolidga rezistent mikroorganizmlar
Haemophilus influenza
Moraxella catarrhalis
Neisseria spp.
Enterobacteriaceae spp.
Pseudomonas spp.
Rezistentlik
Linzolidning ta’sir mexanizmi boshqa sinf antimikrob preparatlarining (masalan, aminoglikozidlar, β-laktamlar, foliy kislotasi antagonistlari, glikopeptidlar, linkozamidlar, xinolonlar, rifamitsinlar, streptograminlar, tetratsiklinlar va xloramfenikol) ta’sir mexanizmidan farq qiladi, shuning uchun linzolid va ushbu preparatlar o‘rtasida o‘zaro rezistentlik mavjud emas.
Linzolid patogen mikroorganizmlarga, shu jumladan, ushbu preparatlarga sezgir va rezistent bo‘lganlarga nisbatan faol. Linzolidga nisbatan rezistentlik 23 S ribosomal RNKning ko‘p bosqichli mutatsiyasi orqali sekin rivojlanadi va chastotasi 1x10-9-1x10-11 dan kam.
-
Dorilarning o'zaro ta'siri
Aniqlanishicha, sitoxrom P450 izofermentlari linezolidning in vitro metabolizmida ishtirok etmaydi. Linezolid klinik ahamiyatga ega bo‘lgan sitoxrom P450 izofermentlari (1A2, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1, 3A4) faolligini ingibitsiyalamaydi va kuchaytirmaydi. Shunday qilib, linezolid qabul qilinganda SUR450-induktsiyalangan o‘zaro ta’sir kutilmaydi.
Linezolid va (S)-varfarin bir vaqtda qo‘llanilganda, u katta darajada CYP2C9 izofermenti tomonidan metabolizatsiyalanadi, varfarinning farmakokinetik xususiyatlari o‘zgarmaydi. Varfarin va fenitoin kabi preparatlar, CYP2C9 izofermenti substratlari bo‘lib, linezolid bilan birga doza tuzatmasiz qo‘llanilishi mumkin.
Monoaminooksidaza ingibitorlari
Linezolid neselektiv qaytar monoaminooksidaza ingibitori hisoblanadi, shuning uchun linezolid qabul qilayotgan ayrim bemorlarda psevdoyefedrin va fenilpropanolaminning pressor ta’siri o‘rtacha qaytar kuchayishi kuzatilishi mumkin. Shu sababli quyidagi preparatlar guruhining boshlang‘ich dozasini kamaytirish tavsiya etiladi: adrenomimetiklar (masalan, psevdoyefedrin, fenilpropanolamin, epinefrin, norepinefrin, dobutamin), dopaminomimetiklar (masalan, dopamin) va keyinchalik doza titrlash orqali tanlanadi.
I, II va III bosqich tadqiqotlarida linezolid va serotoninerjik preparatlarni birga qabul qilgan bemorlarda serotoninni sindromi rivojlanishi qayd etilmagan. Biroq, linezolid va antidepressantlar - selektiv serotonin qayta qabul ingibitorlari birga qo‘llanilganda serotoninni sindromi rivojlanishi haqida bir nechta xabarlar bo‘lgan.
Aztreonam va gentamitsin bilan birga qo‘llanilganda linezolid farmakokinetikasida o‘zgarishlar kuzatilmagan.
Rifampitsin linezolidning Cmax va AUC ko‘rsatkichlarini o‘rtacha mos ravishda 21% va 32% ga kamaytirgan.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Homiladorlik va laktatsiya
Linezolidni homiladorlik davrida qo‘llash xavfsizligi bo‘yicha tadqiqotlar o‘tkazilmagan, shuning uchun Linezolid preparatini homiladorlik davrida qo‘llash faqat onaga bo‘lgan davolash foydasi homila uchun potentsial xavfdan ustun bo‘lsa mumkin.
Linezolid emizikli ayollarning ko‘krak sutiga ajraladimi, noma’lum, shuning uchun laktatsiya davrida onaga preparat buyurilganda emizishni to‘xtatish kerak.
Ochiq tadqiqotda og‘ir ahvoldagi bemorlarda intravaskulyar kateter bilan bog‘liq infeksiyalarda linezolid olgan bemorlarda o‘lim ko‘rsatkichi vankomitsin/dikloxatsillin/oksatsillin olgan bemorlarga nisbatan yuqori bo‘lgani qayd etilgan [78/363 (21,5%) ga nisbatan 58/363 (16,0%)].
O‘limga ta’sir qiluvchi asosiy omil infeksiya boshlanishida gram-musbat qo‘zg‘atuvchi mavjudligi bo‘lgan. Faqat gram-musbat mikroorganizmlar sababli infeksiya bo‘lgan bemorlarda o‘lim ko‘rsatkichi o‘xshash bo‘lgan, biroq boshqa mikroorganizmlar aniqlanganda yoki boshlang‘ich bosqichda aniqlanmagan hollarda linezolid guruhida o‘lim ko‘rsatkichi ancha yuqori bo‘lgan. Eng katta nomutanosiblik davolash vaqtida va antibiotikoterapiya tugaganidan keyingi 7 kun ichida kuzatilgan. Linezolid guruhidagi ko‘plab bemorlarda tadqiqot davomida gram-manfiy mikroorganizmlar aniqlangan va ular gram-manfiy mikroorganizmlar yoki polimikrob infeksiyalardan vafot etgan. Shunday qilib, teri va yumshoq to‘qimalarning murakkab infeksiyalarida linezolidni gram-manfiy mikroorganizmlar bilan ma’lum yoki ehtimoliy koinfeksiyasi bo‘lgan bemorlarga faqat muqobil davolash usullari bo‘lmagandagina qo‘llash kerak. Bunday hollarda gram-manfiy mikroflora ta’sir qiluvchi preparatlarni qo‘shimcha ravishda bir vaqtda qo‘llash ko‘rsatilgan.
Linezolid qabul qilayotgan ayrim bemorlarda terapiya davomiyligiga bog‘liq bo‘lgan qaytar mielosupressiya (anemiya, trombotsitopeniya, leykopeiya va panstsitopeniya bilan) rivojlanishi mumkin. Keksalarda ham ushbu holat rivojlanish xavfi yuqori. Trombositopeniya og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda, bemorda gemodializ qo‘llanilishidan qat’i nazar, ko‘proq uchragan. Shu sababli, davolash jarayonida qon ko‘rsatkichlarini, qon ketish xavfi yuqori bo‘lgan, anamnezida mielosupressiya bo‘lgan, gemoglobin yoki trombotsitlar sonini va/yoki ularning funksional xususiyatlarini kamaytiruvchi preparatlarni bir vaqtda qabul qilayotgan, og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan, shuningdek, linezolidni 2 haftadan ortiq qabul qilayotgan bemorlarda monitoring qilish zarur. Bunday bemorlarda linezolid faqat gemoglobin, leykotsitlar va trombotsitlar sonini diqqat bilan monitoring qilish mumkin bo‘lsa qo‘llaniladi. Agar linezolid terapiyasi vaqtida og‘ir mielosupressiya rivojlansa, davolash to‘xtatilishi kerak, faqat terapiyani davom ettirish mutlaqo zarur deb hisoblanmasa. Bunday hollarda qon ko‘rsatkichlarini intensiv monitoring qilish va mos davolash zarur. Bundan tashqari, linezolid qabul qilayotgan bemorlarda, boshlang‘ich qon tahlili ko‘rsatkichlaridan qat’i nazar, har haftada qon tahlili (shu jumladan, gemoglobin, trombotsitlar va leykotsitlar sonini (leykotsitlar formulasini hisoblash bilan)) o‘tkazish tavsiya etiladi. Linezolidni maksimal tavsiya etilgan 28 kundan ko‘proq qabul qilgan bemorlarda og‘ir anemiya rivojlanishining yuqori chastotasi qayd etilgan. Bu bemorlarga ko‘proq qon quyish talab etilgan. Sideroblast anemiyasi holatlari ro‘yxatdan o‘tkazishdan keyingi davrda qayd etilgan. Ko‘pchilik hollarda linezolid terapiyasi davomiyligi 28 kundan oshgan. Ko‘pchilik bemorlarda belgilari linezolid bilan davolash to‘xtatilgandan so‘ng maxsus anemiya davolash bilan yoki usiz to‘liq yoki qisman qaytgan.
Antibakterial preparatlar, shu jumladan linezolid qabul qilayotgan bemorlarda turli darajadagi psevdomembranoz kolit rivojlanish xavfini hisobga olish kerak. Clostridium difficile bilan bog‘liq diareya holatlari deyarli barcha antibakterial preparatlar, shu jumladan linezolid qo‘llanilganda qayd etilgan. Diareya og‘irligi yengil shakllardan og‘ir shakllargacha bo‘lishi mumkin. Antibakterial preparatlar bilan davolash ichakning normal mikroflorasini buzadi, bu esa Clostridium difficile ko‘payishiga olib keladi. Clostridium difficile A va B toksinlarini ishlab chiqaradi, ular Clostridium difficile bilan bog‘liq diareya rivojlanishiga olib keladi. Clostridium difficile shtammlari tomonidan ishlab chiqariladigan toksinlarning ortiqcha miqdori bemorlar orasida o‘lim ko‘rsatkichining oshishiga olib kelishi mumkin, chunki bunday infeksiyalar antimikrob terapiyaga chidamli bo‘lishi mumkin, shuningdek, kolonektomiya talab qilinishi mumkin. Ichak peristaltikasini sekinlashtiruvchi dori vositalarini qo‘llash mumkin emas. Clostridium difficile bilan bog‘liq diareya rivojlanish ehtimoli antibiotiklar qabul qilgandan keyin diareya paydo bo‘lgan barcha bemorlarda ko‘rib chiqilishi kerak. Antibakterial preparatlar yuborilgandan keyin Clostridium difficile bilan bog‘liq diareyani boshdan kechirgan bemorlarda 2 oy davomida diqqatli tibbiy kuzatuv zarur.
Ko‘rish funksiyasi yomonlashuvi simptomlari, masalan, ko‘rish o‘tkirligi o‘zgarishi, ranglarni idrok etish o‘zgarishi, xiralik, ko‘rish maydonlari nuqsonlari paydo bo‘lsa, zudlik bilan oftalmologga murojaat qilish tavsiya etiladi. Linezolidni uzoq muddat (28 kundan ortiq) qabul qilayotgan barcha bemorlarda, shuningdek, terapiya davomiyligidan qat’i nazar, yangi paydo bo‘lgan ko‘rish buzilishi simptomlari bo‘lgan barcha bemorlarda ko‘rish funksiyasini monitoring qilish kerak.
Periferik neyropatiya va ko‘ruv nervi neyropatiyasi rivojlangan hollarda ushbu bemorlarda linezolid terapiyasini davom ettirishning xavf/foyda nisbatini baholash kerak. Neyropatiya rivojlanish xavfi linezolid tuberkulyozni davolash uchun hozirda yoki yaqinda antimikobakterial preparatlar qabul qilayotgan bemorlarda yuqoriroq.
Linezolid qo‘llanilishi bilan laktatsidoz holatlari haqida xabar berilgan. Linezolid qabul qilish fonida qaytalanadigan ko‘ngil aynishi yoki qusish, qorin og‘rig‘i, tushuntirib bo‘lmaydigan atsidoz yoki gidrokarbonat anionlari konsentratsiyasi pasayishi aniqlangan bemorlar shifokor tomonidan diqqatli kuzatuvni talab qiladi.
Linezolid mitoxondriyalarda oqsil sintezini inhibe qiladi. Laktatsidoz, anemiya va neyropatiya (periferik yoki ko‘ruv nervi) kabi nojo‘ya ta’sirlar ushbu inhibe natijasida yuzaga kelishi mumkin; bu ta’sirlar preparat 28 kundan ko‘proq qo‘llanilganda ko‘proq uchraydi.
Linezolid qabul qilgan bemorlarda tutqanoq holatlari haqida xabar berilgan, ko‘pchilik hollarda anamnezda tutqanoq yoki ularning rivojlanish xavf omillari bo‘lgan. Bemorlarning tutqanoq bo‘lgan avvalgi epizodlari haqida batafsil anamnez yig‘ish zarur.
Preparatni selektiv serotonin qayta qabul qilish inhibitörlari bilan birga qo‘llash zarur bo‘lsa, bemorlarda serotonin sindromi belgilari va simptomlarini (kognitiv funksiyaning buzilishi, gipergiperksiya, giperefleksiya va harakatlarni muvofiqlashtirish buzilishi) aniqlash uchun doimiy kuzatuv o‘tkazish kerak. Ushbu simptomlar paydo bo‘lsa, qabul qilinayotgan preparatlardan birini yoki ikkalasini bekor qilish kerak. Serotoninergik vositani to‘xtatganda "bekor qilish" sindromi simptomlari kuzatilishi mumkin.
Linezolid qo‘llanilganda tish emalining qaytar yuzaki rang o‘zgarishi holatlari haqida xabar berilgan. Ushbu rang o‘zgarishlari professional tish tozalash orqali bartaraf etilgan.
Linezolidni insulin yoki gipoglikemik preparatlar bilan birga qabul qilgan qandli diabetli bemorlarda simptomatik gipoglikemiya holatlari haqida xabar berilgan. Linezolid qabul qilish va gipoglikemiya rivojlanishi o‘rtasida sabab-oqibat bog‘liqligi aniqlanmagan bo‘lsa-da, qandli diabetli bemorlarni gipoglikemiya rivojlanishi mumkinligi haqida ogohlantirish zarur. Gipoglikemiya yuzaga kelganda insulin/gipoglikemik preparatlar dozasini tuzatish yoki linezolidni bekor qilish zarur. Bemorlar tiramin saqlovchi oziq-ovqat mahsulotlarini (masalan, qizil vino, eski pishloq, ayrim alkogolli ichimliklar, dudlangan go‘sht) ko‘p miqdorda iste’mol qilishdan voz kechishlari tavsiya etiladi.
Linezolidni inson organizmining normal mikroflorasiga ta’sirini o‘rganadigan klinik tadqiqotlar o‘tkazilmagan. Antibakterial preparatlarni qo‘llash ba’zan unga chidamli mikroorganizmlarning kuchaygan o‘sishiga olib kelishi mumkin. Klinik tadqiqotlarda tavsiya etilgan dozalarda linezolid qabul qilgan bemorlarning taxminan 3%ida antibiotiklar bilan bog‘liq kandidoz rivojlangan. Linezolid qabul qilish fonida superinfeksiya yuzaga kelganda mos tibbiy choralar ko‘rish kerak.
Klinik tadqiqotlar
Linezolidni 28 kundan ortiq qo‘llash xavfsizligi va samaradorligi aniqlanmagan.
Nazoratli klinik tadqiqotlarda "diabetik oyoq" sindromi, toshmalar yoki ishemik buzilishlar, og‘ir kuyishlar yoki gangrenoz shikastlanishlari bo‘lgan bemorlar ishtirok etmagan. Shuning uchun, ushbu holatlarni davolashda linezolidni qo‘llash tajribasi cheklangan.
Linezolid bilan davolash vaqtida transport vositalarini, maxsus texnikani boshqarish yoki xavf yuqori bo‘lgan faoliyat bilan shug‘ullanish tavsiya etilmaydi.
-
Dozani oshirib yuborilishi
Linezolidning dozasini oshirib yuborish holatlari haqida xabar berilmagan. Simptomatik davolash tavsiya etiladi (shu jumladan, klubochkali filtrlash tezligini saqlab turish zarur). Linezolidni peritoneal dializ yoki gemoperfuziya yordamida chiqarilishini tezlashtirish bo‘yicha ma’lumotlar yo‘q.