-
Tarkibi
1 l eritmada quyidagilar mavjud Faol modda 1% - lidokain gidroxlorid (suvsiz modda hisobida) – 10,0 g 2% - lidokain gidroxlorid (suvsiz modda hisobida) – 20,0 g Yordamchi modda natriy xlorid, natriy gidroksid, in'ektsiya uchun suv 1 l gacha.
-
Qo'llanilishi
Mahalliy anestezik vosita sifatida 1% lidokain eritmasi quyidagi maqsadlarda qo'llaniladi: infiltratsion anesteziya uchun appendektomiya, churrani olib tashlash va boshqa jarrohlik aralashuvlarida; o'tkazuvchi anesteziya uchun qo'l-oyoq jarrohligida va boshqalarda; nerv to'plamlarini bloklash uchun; kichik tos a'zolari va pastki ekstremitalarda operatsiyalar vaqtida epidural va spinal anesteziya uchun, shuningdek, antibiotiklarni erituvchi sifatida.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Gipersensitivlik (shu jumladan boshqa amidli mahalliy anestetik dori vositalariga nisbatan); taxmin qilinayotgan in'ektsiya joyining infeksiyalanishi; sinus tugunining zaiflik sindromi; III darajali atrioventrikulyar blokada (faqat ventrikul stimulyatsiyasi uchun zond kiritilgan holatlar bundan mustasno); sinoaurikulyar blokada; Volff-Parkinson-Uayt sindromi; kardiogen shok; intraventrikulyar o'tkazuvchanlik buzilishlari. Agar Sizda yuqorida sanab o'tilgan kasalliklardan biri bo‘lsa, preparatni qabul qilishdan oldin shifokor bilan albatta maslahatlashing. Ehtiyotkorlik bilan: surunkali yurak yetishmovchiligi II – III st., og‘ir jigar va/yoki buyrak yetishmovchiligi, gipovolemiya, atrioventrikulyar blokada, sinus bradikardiyasi, arterial gipotenziya, og‘ir miasteniya, epileptiform tutqanoqlar (shu jumladan anamnezda), homiladorlik, laktatsiya davri. Agar Sizda yuqorida sanab o'tilgan kasalliklar/holatlardan biri bo‘lsa, preparatni qabul qilishdan oldin shifokor bilan albatta maslahatlashing. Shuningdek, anesteziyaning turli turlarini o‘tkazishga umumiy kontrendikatsiyalarni ham hisobga olish zarur.
-
Qo'llash usuli
Infiltratsion anesteziya uchun 0,5% eritmalar qo'llaniladi, ular 1% eritmani zarur miqdordagi steril natriy xlorid fiziologik eritmasi bilan suyultirish yo'li bilan olinadi. Umumiy doza 300 mg dan (0,5% eritmaning 600 ml) oshmasligi kerak. Periferik nervlar anesteziyasi uchun 1% eritma qo'llaniladi; maksimal umumiy doza 400 mg (1% eritmaning 40 ml); nerv to'plamlari blokadasi uchun – 1% eritmaning 10-20 ml; epidural anesteziya uchun – 1% eritma (lidokain 300 mg dan oshmasligi kerak). Preparat ta'sirini uzaytirish uchun 0,1% adrenalin gidroxlorid eritmasi qo'shilishi mumkin (preparat eritmasining 5–10 ml ga 1 tomchi, lekin butun eritmaga 5 tomchidan ko'p emas).
-
Nojo´ya ta´sirlar
Nerv tizimi va sezgi organlaridan bosh aylanishi, bosh og'rig'i, zaiflik, harakat bezovtaligi, nistagmus, hushdan ketish, uyquchanlik, ko'rish va eshitish buzilishlari, tremor, trizm, spazmlar (ularning rivojlanish xavfi giperkapniya va kislotali holat fonida oshadi), nafas mushaklarining falaji, nafas olishning to'xtashi, motor va sezgi blokadasi, respirator falaj (ko'pincha subaraknoid anestesiyada rivojlanadi). Yurak-qon tomir tizimidan arterial bosimning oshishi yoki pasayishi, bradikardiya, aritmiya, takikardiya - vazokonstriktor bilan kiritilganda, periferik vazodilatatsiya, kolaps, ko'krak qafasida og'riq. Allergik reaktsiyalar teri toshmasi, urtikarija (teri va shilliq qavatlarda), terining qichishi, angionevrotik shish, anafilaktik shok. Oshqozon-ichak tizimidan ko'ngil aynishi, qusish, ixtiyorsiz defekatsiya. Qon tomirlaridan metgemoqlobinemiyaga. Spinal anestesiyada mahalliy reaktsiyalar - orqa og'rig'i, epidural anestesiyada - subaraknoid bo'shliqqa tasodifiy kirish. Boshqa doimiy anestesiya, nafas olishning bostirilishi, to'xtashgacha, gipotermiya. Har qanday noqulay nojo'ya reaktsiya paydo bo'lganda iloji boricha tezroq shifokorga murojaat qiling. Agar ko'rsatmalarda keltirilgan nojo'ya ta'sirlar kuchayib ketsa yoki siz ko'rsatmalarda ko'rsatilmagan boshqa nojo'ya ta'sirlarni sezsangiz, buni shifokorga xabar qiling.
-
Farmakologik xususiyatlari
Mahalliy anestezik ta'sir ko'rsatadi, neyronlar membranalarini barqarorlashtiradi, ularning natriy ionlariga o'tkazuvchanligini kamaytiradi, bu esa nerv impulslarining generatsiyasi va o'tkazilishini to'sadi. Faqat og'riq impulslarini emas, balki boshqa modalitetdagi impulslarni ham o'tkazilishini bostiradi. Lidokainning anestezik ta'siri prokainnikidan 2-6 barobar kuchliroq (tezroq va uzoqroq - 75 minutgacha, epinefrin qo'shilgandan so'ng esa 2 soatdan ortiq davom etadi). Mahalliy qo'llanganda tomirlarni kengaytiradi, to'qimalarga mahalliy tirnash xususiyati beruvchi ta'sir ko'rsatmaydi. Antiaritmik (Ib klass) xususiyatlarga ega. Hujayra membranalarini barqarorlashtiradi, natriy kanallarini bloklaydi, membranalarning kaliy ionlariga o'tkazuvchanligini oshiradi. Devorchaning elektrofiziologik holatiga deyarli ta'sir qilmasdan, qorinchalarda repolyarizatsiyani tezlashtiradi, Purkinye tolalarida (ayniqsa, ishemiyalashgan miokardda) IV depolyarizatsiya fazasini bostiradi, ularning avtomatizmini va harakat potensialining davomiyligini kamaytiradi, minimal potensial farqini oshiradi, bunda kardiomiyotsitlar muddatidan oldin stimulyatsiyaga javob beradi. Terapevtik dozalarda Purkinye tolalarida va ularning qorinchalarning qisqaruvchi miokardi bilan tutashgan joyida o'tkazuvchanlikni yaxshilaydi, shu bilan "qayta kirish" (re-entry) fenomeni shakllanishi sharoitlarini bartaraf etishga yordam beradi, ayniqsa yurak mushagining ishemik shikastlanishida, masalan, miokard infarktida. Harakat potensiali va samarali refrakter davr davomiyligini qisqartiradi. Miokardning o'tkazuvchanligi va qisqaruvchanligiga deyarli ta'sir qilmaydi (o'tkazuvchanlikning bostirilishi faqat katta, toksik dozaga yaqin dozada kuzatiladi) – elektrokardiogrammada (EKG) P-Q, Q-T intervallari va QRS kompleksi kengligi o'zgarmaydi. Manfiy inotrop ta'sir ham ahamiyatsiz darajada ifodalangan va faqat preparat tezda katta dozada yuborilganda qisqa muddatli namoyon bo'ladi.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Mahalliy anesteziya o'tkazishda qon tomirlari bilan boy organlarda alohida ehtiyotkorlik ko'rsatish lozim; yuborish vaqtida tomir ichiga in'ektsiyadan saqlanish kerak. Vaskulyarizatsiyalashgan to'qimalarga yuborilganda aspiratsion sinov o'tkazish tavsiya etiladi. Monoaminooksidaza (MAO) ingibitorlarini lidokain yordamida subaraxnoidal anesteziya o'tkazishni rejalashtirishdan kamida 10 kun oldin bekor qilish zarur. Davolash davrida avtotransport vositalarini boshqarishda va yuqori diqqat va psixomotor reaksiyalar tezligini talab qiluvchi boshqa potensial xavfli faoliyat turlari bilan shug'ullanishda ehtiyotkorlikka rioya qilish kerak. Preparatni bolalar uchun yaroqsiz joyda saqlash va qadoqda ko'rsatilgan yaroqlilik muddati tugaganidan keyin ishlatmaslik kerak.
-
Dozani oshirib yuborilishi
Intoksikatsiyaning birinchi belgilari simptomlari - bosh aylanishi, ko‘ngil aynishi, qusish, eyforiya, asteniya, arterial bosimning pasayishi, uyquchanlik, bosh og‘rig‘i, paresteziya, dezorientatsiya, ko‘rishning buzilishi, tutqanoq, koma; keyin - yuz mimik mushaklarining tutqanoqlari toniko-klonik skelet mushaklari tutqanoqlariga o‘tishi, psixomotor qo‘zg‘alish, bradikardiya, kollaps, asistoliya; yangi tug‘ilgan chaqaloqda (tug‘ruq vaqtida qo‘llanganda) - bradikardiya, nafas olish markazining susayishi, nafas olish to‘xtashigacha. Intoksikatsiyaning birinchi belgilarida davolash - yuborishni to‘xtatish, bemorni gorizontal holatga o‘tkazish; kislorod inhalatsiyalari buyuriladi. Tutqanoqlarda 10 mg diazepam vena ichiga yuboriladi. Bradikardiyada - m-xolinoblokatorlar (atropin), vazokonstriktorlar (norepinefrin, fenilefrin). Dializ samarasiz.