Mahalliy anesteziya vositasi sifatida lidokain quyidagi maqsadlarda qo‘llaniladi: infiltratsion anesteziya uchun – appendektomiya, churrani olib tashlash va boshqa jarrohlik aralashuvlarda; o‘tkazuvchi anesteziya uchun – stomatologiyada, qo‘l-oyoq jarrohligida va boshqalarda; nerv to‘rlarini bloklash uchun; epidural va spinal anesteziya uchun – kichik tos a’zolari, pastki oyoq-qo‘llarda va boshqalarda o‘tkaziladigan operatsiyalarda; terminal anesteziya uchun – urologiya, oftalmologiya, stomatologiyada shilliq qavatlarda, shuningdek, turli jarrohlik operatsiyalari va muolajalar, bronxoskopiya va boshqalarda. Antiaritmik vosita sifatida lidokain quyidagilar uchun qo‘llaniladi: mono- va politopik qorinchalar ekstrasistoliyasi va turli kelib chiqishli taxikardiyalarni davolash va oldini olish, shu jumladan miokard infarktining o‘tkir bosqichida, qorinchalar fibrillyatsiyasini to‘xtatish va yurak defibrillyatsiyasida yordamchi vosita sifatida, yurak kateterizatsiyasi va angiokardiografiyasi hamda shunga o‘xshash diagnostik muolajalarda.

Sistemali qo'llash Volff-Parkinson va Stoks-Adamssindromlarida, keksa yoshdagi bemorlarda sinus tugunining zaifligi sindromida, atrioventrikulyar va intraventrikulyar blokada II-III darajasi, supraventrikulyar aritmiyalarda, yaqqol bradikardiyada, kardiogen shokda, jigar funksiyasining yaqqol buzilishlarida, preparatga yuqori sezuvchanlikda kontrendikatsiya qilinadi.

Infiltatsion anesteziya uchun 0,5% eritmalar qo'llaniladi, ular 1%, 2% yoki 10% eritmalarni zarur miqdordagi steril natriy xlorid fiziologik eritmasi bilan suyultirish yo'li bilan olinadi. Umumiy doza 300 mg dan (0,5% eritmaning 600 ml) oshmasligi kerak. Periferik nervlar anesteziyasi uchun 1% va 2% eritmalar qo'llaniladi; maksimal umumiy doza 400 mg (1% eritmaning 40 ml yoki 2% eritmaning 20 ml); nerv to'plamlari blokadasi uchun – 1% eritmaning 10-20 ml yoki 2% eritmaning 5-10 ml; epidural anesteziya uchun – 1% va 2% eritmalar (lidokain 300 mg dan oshmasligi kerak). Shilliq qavatlarning terminal anesteziyasi uchun (stomatologiyada, endoskopik tekshiruvlarga tayyorgarlik va ularni o'tkazishda) lidokainning 10% eritmasidan 2 ml dan ko'p bo'lmagan miqdorda qo'llaniladi. Preparat ta'sirini uzaytirish uchun 0,1% adrenalin gidroxlorid eritmasi qo'shilishi mumkin (preparat eritmasining har 5–10 ml ga 1 tomchi, lekin umumiy eritmaga 5 tomchidan ko'p emas). Oftalmologiyada 2% eritmalar qo'llaniladi; bunday eritmadan 2 tomchidan kon'yunktival qopchaga 2–3 marta, 30–60 soniya oraliqda, tekshiruv yoki jarrohlik aralashuvi oldidan to'g'ridan-to'g'ri tomiziladi. Antiaritmik vosita sifatida preparat avval tomir ichiga tez (3–4 daqiqa davomida) o'rtacha 80 mg (2% eritmaning 4 ml) dozada yuboriladi, so'ngra tomchilab, o'rtacha 2 mg/minut tezlikda, 1 ml da 2 mg bo'lgan eritma ko'rinishida yuborishda davom etiladi. Odatda bunday eritmani olish uchun 2% eritmaning 6 ml si 60 ml steril natriy xlorid fiziologik eritmasigacha yetkaziladi. Infuziya holatga qarab 24-30 daqiqa davom etishi mumkin. Sutka davomida yuborilgan 2 mg/ml eritmaning umumiy miqdori 1200 ml dan oshmasligi kerak. Infuziya to'xtatilgandan so'ng preparat ta'siri ½ – 1 soat ichida tugaydi. Shuningdek, avval tomir ichiga tez (sekin, 3–4 daqiqa davomida) 80 mg (2% eritmaning 4 ml) va bir vaqtning o'zida mushak ichiga (yirik yoki deltasimon mushakka) 400 mg (10% eritmaning 4 ml) yuboriladi; so'ngra har 3 soatda mushak ichiga 200–400 mg (10% eritmaning 2–4 ml) yuboriladi.

Preparat odatda yaxshi ko'chiriladi, biroq tez tomir ichiga yuborilganda arterial bosimning keskin pasayishi va kollaps rivojlanishi mumkin. Tizimli qo'llanilganda bosh og'rig'i, bosh aylanishi, uyquchanlik, bezovtalik, quloqda shovqin, til va og'iz shilliq qavati uvishishi, ko'rishning buzilishi, tutqanoq harakatlar, tremor, arterial bosimning pasayishi, bradikardiya ham mumkin.

Mahalliy anesteziyalovchi vosita. Mahalliy anesteziyaning barcha turlarini chaqiradi: terminal, infiltratsion, o'tkazuvchi. Mahalliy anesteziyalovchi ta'siri natriy kanallarini va nerv tolalaridagi nerv uchlarini bloklash hisobiga nerv o'tkazuvchanligini susaytirish bilan bog'liq. Mahalliy qo'llanganda tomirlarni kengaytiradi, mahalliy tirnash xususiyati beruvchi ta'sir ko'rsatmaydi. Shuningdek, yaqqol antiaritmik faollikka ega. Ushbu ta'sir mexanizmida asosiy rolni natriy oqimining kamayishi va kaliy oqimining oshishi natijasida spontan diastolik depolyarizatsiya tezligining sekinlashuvi o'ynaydi. Preparat Purkinye tolalari va yurak qorinchalari mushaklarida samarali refrakter davrni va harakat potensiali davomiyligini qisqartiradi (IB sinf antiaritmik vositalar). Preparat shuningdek, qorinchalar fibrillyatsiyasi chegarasini oshiradi. EKGda Q-T oralig'ining qisqarishi kuzatiladi. Miokard qisqaruvchanligi pasaymaydi yoki ahamiyatsiz darajada pasayadi. Avtonom asab tizimiga ta'sir ko'rsatmaydi.

Preparatning organizmda metabolizmi natijasida para-aminobenzoat kislotasi hosil bo'lmagani sababli, u antisulfanilamid ta'sir ko'rsatmaydi va sulfanilamid preparatlarini qabul qilayotgan bemorlarda qo'llanilishi mumkin. Preparat boshqa antiaritmik vositalar bilan birga qo'llanganda ularning antiaritmik va toksik (kardiodepressiv ta'sir, markaziy asab tizimini qo'zg'atish, gallyutsinatsiyalar) ta'sirlari yig'indisi kuzatilishi mumkin. Simetidin, beta-adrenoblokatorlar va MAO ingibitorlari bilan birga qo'llanganda preparatning toksikligi oshadi, bunday birikma zarur bo'lsa, uning dozasini kamaytirish kerak.

Jigar faoliyati pasaygan bemorlar (masalan, sirrozda) yoki jigarda qon oqimi pasaygan bemorlar (masalan, yurak yetishmovchiligi va o'tkir miokard infarktida), gipovolemiya, shok, buyrak yetishmovchiligi, shuningdek, 65 yoshdan katta bemorlar uchun preparatning sutkalik dozasini 2 marta kamaytirish kerak, qabul qilish davomiyligi ham maqbul tarzda qisqartirilishi lozim. Agar preparatni yuborish bir sutkadan ortiq davom etsa, uning chiqarilishi sekinlashadi, shuning uchun doza kamaytirilishi zarur. Preparat in'ektsiyalari vaqtida doimiy ravishda EKG qayd etilishi kerak, mumkin bo'lgan nojo'ya ta'sirlarni oldini olish uchun parenteral yuborish uchun qisqa ta'sirli barbituratlar va benzodiazepin qatoridagi trankvilizatorlar tremor, kloniko-tonik tutqanoqlarga qarshi kurashish maqsadida tayyor holda bo'lishi kerak; gipotoniyani rivojlanishida tomir ichiga yuborish uchun simpatomimetik vositalar; bradikardiyada tomir ichiga yuborish uchun atropin (0,5-1,0 mg). Dozani oshirib yuborishda yuqorida ko'rsatilgan simptomlardan tashqari kollaps va markaziy asab tizimi (MAT)ning susayishi rivojlanishi mumkin. Bunday holda, yuqorida sanab o'tilgan preparatlardan tashqari sun'iy nafas oldirish va boshqa reanimatsion tadbirlar talab qilinishi mumkin. Sinus bradikardiyasi va to'liq bo'lmagan yurak blokadasi bo'lgan bemorlarda preparatni qo'llashdan oldin yurak ritmini atropin, izoproterenol yoki elektr ritm haydovchisi yordamida tezlashtirish kerak. Aks holda, og'ir aritmiya va to'liq blokada yuzaga kelishi mumkin.

Lidokain gidroxloridining nojo‘ya ta’sirlari va dozani oshirib yuborishda davolash tadbirlari. Mahalliy anestezikka toksik reaksiya kichik belgilari, bosh aylanishi, ko‘ngil aynishi, qusish, eyforiya ko‘rinishida paydo bo‘lsa, preparatning keyingi yuborilishi to‘xtatiladi. Bemor gorizontal holatda bo‘ladi; kislorod inhalatsiyasi va vena ichiga 10 mg seduksen (relanium) yuboriladi. Vena ichiga infuziya uchun tizim tayyorlanadi. Barcha tadbirlar arterial bosim va pulsni bir vaqtda nazorat qilish bilan amalga oshiriladi. Tashqi nafas olish darajasiga qarab, yordamchi yoki sun’iy o‘pka ventilyatsiyasi nafas olish apparati niqobi yordamida havo-kislorod aralashmasi bilan o‘tkaziladi. Mimika va skelet mushaklarida tutqanoq belgilari paydo bo‘lsa, ular 1% geksenal yoki tipental natriy eritmasini sekin vena ichiga yuborish bilan to‘xtatiladi. Yengil gipotenziya operatsion stolning bosh qismini pastga tushirish va elektrolit eritmalarini infuziya qilish yordamida bartaraf etiladi. Arterial bosimning ancha pasayishi, bradikardiya quyidagi tadbirlar bilan bartaraf etiladi: operatsion stolning bosh qismini pastga tushirish va nafas yo‘llarining o‘tkazuvchanligini nazorat qilish; vena ichiga elektrolit eritmalari yoki kolloid plazma o‘rnini bosuvchi eritmalar yuborish; glyukokortikoidlar (gidrokortizon 125-250 mg, prednizolon 30-60 kg); shuningdek, vena ichiga sekin 0,1% adrenalin eritmasi 0,025-0,1 mg dozada yuboriladi (1 ml rasmiy 0,1% adrenalin eritmasi 10 ml 0,9% izotonik natriy xlorid eritmasida suyultiriladi va kutilgan ta’sirga erishilgunga qadar 1 ml dan yuboriladi). Keyinchalik arterial bosim va puls tezligini nazorat qilish ostida adrenalin gidroxlorid infuzion yuborishga o‘tiladi. Ancha yaqqol bradikardiyada – atropin.