Farmakologik xususiyatlari
Farmakodinamikasi
Klinik oldi tadqiqotlarda LAZOLVAN®ning faol moddasi ambroksola gidroxlorid nafas yo‘llarida sekretsiyani oshirishi, o‘pka surfaktanti sintezini kuchaytirishi va siliar faollikni rag‘batlantirishi isbotlangan. Shuningdek, u bronxiollardagi alveollar va Klar hujayralarida joylashgan ІІ tur pnevmotsitlariga bevosita ta’sir etish natijasida sirtqi-faol moddalar sekretsiyasini oshiradi, shu bilan birga xilpillovchi epiteliy faolligini rag‘batlantiradi. Qayd etilgan ta’sirlar balg‘am qovushqoqligi kamayishini va uning chiqarilishi yaxshilanishini (mukotsiliar klirens) chaqiradi. Mukotsiliar klirensning yaxshilanishi klinik farmakologik tadqiqotlarda namoyish qilingan. Balg‘amning seroz komponenti sekretsiyasi ko‘payishi va mukotsiliar klirensning kuchayishi balg‘am ko‘chirilishiga ko‘maklashadi va yo‘talni yengillashtiradi. Bundan tashqari, surunkali bronxit va/yoki surunkali o‘pka obstruktiv kasalliklari bo‘lgan patsiyentlarda kasallik zo‘rayishlari soni kamayadi.
LAZOLVAN® 75 mg ta’sir muddati uzaytirilgan kapsulalarni 6 oy davomida qabul qilgan surunkali o‘pka obstruktiv kasalliklari bo‘lgan patsiyentlarda davolashning ikkinchi oyi oxiriga kelib platseboga nisbatan kasallik zo‘rayishlarining shubhasiz kamayishi qayd etilgan. LAZOLVAN® guruhidagi patsiyentlarda kasallik kunlari sonining shubhasiz kamayishi va antibakterial preparatlarni qabul qilish kunlari sonining kamayishi kuzatilgan. Shuningdek, LAZOLVAN® guruhida platseboga nisbatan balg‘am ko‘chirilishi qiyinlashishi, yo‘tal, hansirash va auskultativ simptomlar kabi baholangan simptomlarning statistik ahamiyatli yaxshilanishi kuzatilgan.
Ambroksola gidroxloridning mahalliy og‘riqsizlantiruvchi ta’siri quyon ko‘zi modelida o‘tkazilgan tadqiqotlarda kuzatilgan va bu preparat tomonidan natriy kanallarining blokirovka qilinishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. In vitro sharoit tadqiqotlarida preparat qaytariluvchan va neyron natriy kanallarini dozaga bog‘liq blokirovka qilishi isbotlangan.
In vitro sharoit tadqiqotlarida ambroksola gidroxloridning yallig‘lanishga qarshi ta’sirga egaligi aniqlangan. In vitro sharoit tadqiqotlarida ambroksola gidroxlorid aylanuvchi va to‘qimalar mononuklear va polimorfnoyader hujayralaridan sitokinlar bo‘shatilishini sezilarli darajada kamaytirgan.
Tomoq og‘rig‘i bo‘lgan patsiyentlarda o‘tkazilgan klinik tadqiqotlar shimish uchun 20 mg tabletkalar shaklidagi ambroksola gidroxlorid tomoqdagi og‘riq va qizarishning sezilarli darajada kamayishini namoyish etgan.
Ushbu farmakologik xususiyatlar samaradorlikning klinik tadqiqotlarida olingan qo‘shimcha kuzatuvni, ya’ni ambroksolning ingalyatsiyasi nafas yo‘llari yuqori bo‘limlari kasalliklarini davolash vaqtida og‘riq tezda yengillashishi ta’minlanishini tasdiqlaydi.
Ambroksola gidroxloridning antibiotiklar (amoksitsillin, sefuroksim, eritromitsin va doksitsiklin) bilan bir vaqtda qo‘llanilishi o‘pka to‘qimasida antibiotiklar konsentratsiyasini oshiradi. Ushbu ta’sirning klinik ahamiyati to‘g‘risida ma’lumotlar yo‘q.
In vitro sharoit va hayvonlar modellarida o‘tkazilgan tadqiqotlarda virusga qarshi xususiyatlar:
Odam nafas olish yo‘llari epitelial hujayralarida in vitro sharoit tadqiqotlari o‘tkazilganida rinovirus (RV14) replikatsiyasi pasayishi qayd etilgan. Sichqonlarda tajriba modellarida tadqiqotlar o‘tkazilganida ambroksol bilan dastlabki ishlovdan so‘ng nafas yo‘llarida A gripp virusi replikatsiyasi pasayishi kuzatilgan. Ushbu ta’sirning klinik ahamiyati to‘g‘risida ma’lumotlar yo‘q.
Farmakokinetikasi
So‘rilishi
Darhol bo‘shatilish oral shakllarining so‘rilishi yuqori va to‘liq bo‘lib, qon plazmasida maksimal konsentratsiyaga erishish vaqti – peroral qabul qilinganidan so‘ng 1-2,5 soat va sekin bo‘shatilish shakllari uchun 6,5 soat.
30 mg tabletkaning maksimal biokiraolishligi 79% ga yaqinlashadi.
Taqsimlanishi
Ambroksola gidroxloridning qondan to‘qimalarga taqsimlanishi tez va yaqqol ifodalangan ravishda yuz beradi, bunda faol moddaning eng yuqori konsentratsiyasi o‘pkada aniqlanadi. Peroral qabul qilinganidan so‘ng taqsimlanish hajmi 552 l ni tashkil etadi. Qon plazmasi oqsillari bilan bog‘lanish – 90%, gematoensefalik to‘siq, platsentar to‘siq orqali o‘tadi, ko‘krak suti bilan ajraladi.
Metabolizm va chiqarilishi
Peroral dozaning taxminan 30% tizimoldi metabolizmi hisobiga chiqariladi. Ambroksol dastlab jigarda kon’yugatsiya hisobiga metabollanadi, dibromantranil kislotasini (taxminan 10% doza), glyukuron kon’yugatlari va bir necha ikkinchi darajali metabolitlarni paydo qiladi. Odam jigari mikrosomalari yuzasidan o‘tkazilgan tadqiqotlarda CYP3A4 ambroksol metabolizmi uchun javob beradigan predominant izoformani o‘z ichiga olishi isbotlangan.
Ambroksol uch kunlik oral qabul qilinganida taxminan 6% doza erkin shaklda bo‘ladi va 26% doza kon’yugirlangan shaklga o‘tadi va siydik bilan chiqariladi. Yarim chiqarilish davri 10 soatni tashkil etadi. Umumiy klirens 660 ml/minut diapazonida bo‘ladi, buyrak klirensi umumiy klirensning taxminan 8% ta’minlaydi. 5 kundan keyin ambroksola gidroxloridning umumiy qabul qilingan (radioaktiv belgilangan) dozasidan taxminan 83% siydik bilan chiqarilishi isbotlangan.
Patsiyentlarning alohida guruhlarida farmakokinetikasi.
Dori preparati jigarda metabolizmga uchrashi va buyraklar orqali chiqarilishi tufayli og‘ir darajali buyrak funksiyasi buzilishi holatida jigarda paydo bo‘ladigan ambroksol metabolitlarining to‘planib qolishi yuz berishi mumkin. Jigar funksiyasi buzilishlari bo‘lgan patsiyentlarda ambroksola gidroxloridning chiqarilishi kamayadi, bu qon plazmasida uning darajasi 1,3–2 baravar oshishiga olib keladi. Ambroksolning keng terapevtik ta’siri tufayli dozaga tuzatish kiritish talab qilinmaydi.
Tadqiqotlarda ambroksol farmakokinetikasi patsiyentlarning yoshi va jinsiga bog‘liq emasligi va shu tufayli dozani o‘zgartirish talab qilinmasligi namoyish etilgan.
Ovqatlanish ambroksola gidroxloridning biokiraolishligiga ta’sir etmaydi.
Klinik oldi xavfsizlik to‘g‘risida ma’lumotlar
Ambroksola gidroxlorid o‘tkir darajali toksiklikning juda quyi ko‘rsatkichiga ega.
Ko‘p martali dozalar ichga yuborilgan holda o‘tkazilgan tadqiqotlarda kuniga 150 mg/kg (sichqonlar – 4 hafta), kuniga 50 mg/kg (kalamushlar – 52 va 78 hafta), kuniga 40 mg/kg (quyonlar – 26 hafta) va kuniga 10 mg/kg (itlar – 52 hafta) kuzatiladigan noxush reaksiyalar (NOAELs) rivojlanishiga olib kelmaydigan maksimal dozalarga muvofiq bo‘lgan. Toksikologik tadqiqotlarda nishon a’zolar shikastlanishlari aniqlanmagan.
Ambroksola gidroxlorid kalamushlarga kuniga 4, 16 va 64 mg/kg hamda itlarga kuniga 45, 90 va 120 mg/kg (infuziya kuniga 3 soat) ichga yuborilgan holda to‘rt hafta davomida o‘tkazilgan toksiklik tadqiqoti og‘ir darajali mahalliy va tizimli toksiklilikni, shu jumladan gistopatologiyani namoyish etmagan. Barcha noxush reaksiyalar qaytariluvchan bo‘lgan.
Ambroksola gidroxlorid kalamushlarda kuniga 3000 mg/kg gacha va quyonlarda kuniga 200 mg/kg gacha peroral dozalarda o‘tkazilgan tadqiqotlarda embriotoksik xususiyatlarni ham, teratogen xususiyatlarni ham namoyish etmagan. Preparat kuniga 1500 mg/kg gacha dozalarda yuborilganida erkak va urg‘ochi kalamushlar fertilligi o‘zgarmagan. Perinatal va postnatal rivojlanish davrida NOAEL ko‘rsatkichi kuniga 50 mg/kg ni tashkil etgan. Kuniga 500 mg/kg dozada ambroksola gidroxlorid urg‘ochi kalamushlar va yangi tug‘ilgan bolalari uchun biroz toksiklikni namoyon etgan, bu tana vazni o‘sishi kechikishida va axlat o‘lchami kamayishida ifodalangan. In vitro (Eyms testi va xromosomali aberratsiyalar tahlili) va in vivo (sichqonlarda mikronuklear test) sharoit tajribalarida o‘tkazilgan genotoksik tadqiqotlar ambroksola gidroxloridning mutagenli potensialini namoyish etmagan.
Ambroksola gidroxlorid sichqonlarda (kuniga 50, 200 va 800 mg/kg) va kalamushlarda (kuniga 65, 250 va 1000 mg/kg) kanserogenlik tadqiqotlarida preparat yem bilan qorishmada, tegishli ravishda, 105 va 116 hafta davomida yuborilganida onkogenli potensialini namoyish etmagan.