-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Ramiprilga, boshqa APF ingibitorlariga, gidroxlorotiazidga, boshqa tiazid diuretiklariga, sulfonamid hosilalariga yuqori sezuvchanlik; angionevrotik shish (irsiy yoki idiopatik, shuningdek APF ingibitorlarini qabul qilgandan keyin) anamnezda; og‘ir buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi <30 ml/min 1,73 m2 ga) yoki gemodializ; gemodinamik jihatdan ahamiyatli buyrak arteriyalarining stenozlari (ikkala tomonlama yoki yagona buyrakda bir tomonlama); klinik jihatdan ahamiyatli suv-elektrolit muvozanati buzilishlari, masalan, gipokaliemiya, gipomagniemiya yoki giperkalsemiya (gidroxlorotiazid + ramipril kombinatsiyasi bilan davolashda ularning kuchayishi mumkin); jigar faoliyatining og‘ir buzilishlari (>9 ball Chayld-Pyu shkalasi bo‘yicha) (qo‘llash bo‘yicha klinik tajriba yo‘qligi; bu holatlarda suv-elektrolit muvozanatining minimal buzilishi ham jigar komasini chaqirishi mumkin); anuriya (kombinatsiyada gidroxlorotiazid mavjudligi sababli); ba’zi manfiy zaryadlangan sirtli membranalar, masalan, yuqori oqimli poliakrilnitril membranalari bilan gemodializ yoki gemofiltratsiya (yuqori sezuvchanlik reaksiyalari, shu jumladan og‘ir anafilaktoid reaksiyalar rivojlanish xavfi), va dekstran sulfat yordamida LPNP aferenzi (yuqori sezuvchanlik reaksiyalari, shu jumladan og‘ir anafilaktoid reaksiyalar rivojlanish xavfi); og‘ir arterial gipotenziya; aliskiren saqlovchi dori vositalari bilan bir vaqtda qo‘llash, qandli diabet yoki o‘rtacha va og‘ir buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi <60 ml/min) bo‘lgan bemorlarda; diabetik nefropatiyali bemorlarda APA II bilan bir vaqtda qabul qilish; homiladorlik; emizish davri; 18 yoshgacha (bolalarda ushbu kombinatsiyani qo‘llash samaradorligi va xavfsizligi bo‘yicha yetarli klinik ma’lumotlar yo‘q). Qo‘llashga cheklovlar Gidroxlorotiazid + ramipril kombinatsiyasi va aliskiren saqlovchi dori vositalari yoki APA II ni bir vaqtda qo‘llash (RAAS ni ikki tomonlama blokada qilganda, QD ning keskin pasayishi, giperkaliemiya va buyrak funksiyasining yomonlashuvi xavfi ortadi) (qarang «Ehtiyot choralari»). RAAS faolligi oshgan holatlar, bunda APF ingibitsiyasi paytida QD ning keskin pasayishi va buyrak funksiyasining yomonlashuvi xavfi mavjud (qarang «Ehtiyot choralari») og‘ir va ayniqsa, yomon o‘tuvchi arterial gipertenziya; surunkali yurak yetishmovchiligi, ayniqsa og‘ir yoki boshqa antigipertenziv ta’sirga ega dori vositalari qabul qilinayotgan hollarda (qarang «Ehtiyot choralari»); chap qorincha qon chiqishi yoki kirishi gemodinamik jihatdan ahamiyatli buzilishi (gemodinamik jihatdan ahamiyatli aortal yoki mitral klapan stenozlari), gipertrofik obstruktiv kardiomiopatiya; renovaskulyar kasalliklar, shu jumladan gemodinamik jihatdan ahamiyatli bir tomonlama buyrak arteriyasi stenozlari (qonda kreatinin kontsentratsiyasini diqqat bilan nazorat qilish talab etiladi)
-
Nojo´ya ta´sirlar
Biriktiruvchi to'qimaning tizimli kasalliklari, masalan, qizil tizimli volchanka yoki sklerodermiya (immun reaksiyalarining buzilishi xavfi, periferik qonda leykotsitlar sonining kamayishi xavfi oshadi). Suyak iligi gemopoezining bostirilishi, birga olib boriladigan kortikosteroidlar (GKS va mineralokortikosteroidlar), immunomodulyatorlar, sitostatiklar, antimetabolitlar, allopurinol, prokainamid bilan terapiya.
-
Farmakologik xususiyatlari
APF ingibitori — ramipril va tiazid diuretigi — gidroxlorotiazid kombinatsiyasidan iborat. Ramipril va gidroxlorotiazid monoterapiyada yoki bir vaqtda gipotenziya vositasi sifatida qo'llaniladi. Ularning kombinatsiyasi additiv antigipertenziv ta'sirga ega bo'lib, QDni har bir dori alohida qo'llanganda ko'ra ko'proq darajada pasaytiradi. Ramipril Ramipril va jigar transaminazalari ta'sirida hosil bo'ladigan faol metabolit ramiprilat — APFning uzoq ta'sir qiluvchi ingibitorlaridir. Qon plazmasi va to'qimalarda APF angiotenzin I ni angiotenzin II ga aylantirish va bradikinin parchalanishini katalizlaydi. Shuning uchun ramipril qabul qilinganda angiotenzin II hosil bo'lishi kamayadi va bradikinin to'planadi, bu esa tomirlarning kengayishiga va QDning pasayishiga olib keladi. Qon va to'qimalarda kallikrein-kinin tizimi faolligining oshishi ramiprilning kardioprotektiv va endoteliyoprotektiv ta'sirini prostaglandin tizimi faollashuvi va endoteliyotsitlarda azot oksidi sintezi oshishi hisobiga ta'minlaydi. Angiotenzin II aldosteron ishlab chiqarilishini stimulyatsiya qiladi, shuning uchun ramipril qabul qilish aldosteron sekretsiyasining kamayishi va kaliy miqdorining oshishiga olib keladi. Qonda angiotenzin II konsentratsiyasi kamayganda, uning renin sekretsiyasiga tormozlovchi ta'siri (salbiy orqa aloqa turi bo'yicha) yo'qoladi, bu esa plazmada renin faolligining oshishiga olib keladi. Ba'zi nojo'ya hodisalar (xususan, quruq yo'tal) rivojlanishi ham bradikinin faolligining oshishi bilan bog'liq deb taxmin qilinadi. Arterial gipertenziyali bemorlarda ramipril qabul qilish yotgan va tik turgan holatda QDning pasayishiga olib keladi, yurak urish tezligining kompensator oshishi kuzatilmaydi. Ramipril qabul qilish OPSSning sezilarli darajada kamayishiga olib keladi, odatda bu buyrak qon oqimi va GFRda o'zgarishlarga olib kelmaydi. Ramipril OPSSni sezilarli darajada kamaytiradi, deyarli buyrak qon oqimi va GFRda o'zgarishlarsiz. Antigipertenziv ta'sir bir martalik dozani og'iz orqali qabul qilgandan 1–2 soat o'tgach rivojlana boshlaydi, maksimal darajaga 3–9 soatda yetadi va 24 soat davom etadi. Kursli qabulda antigipertenziv ta'sir asta-sekin ortib borishi mumkin, odatda 3–4 haftalik muntazam qabuldan so'ng barqarorlashadi va uzoq vaqt davomida saqlanadi. Ramipril qabulini to'satdan to'xtatish QDning tez va sezilarli oshishiga olib kelmaydi (bekor qilish sindromi yo'q). Ramipril to'qimalarning insulinga sezuvchanligini oshiradi va uglevod almashinuvi hamda lipid profiliga ijobiy ta'sir ko'rsatadi, fibrinogen konsentratsiyasini oshiradi, trombotsitlar agregatsiyasini kamaytiradi, to'qima profibrinolizin (plazminogen) faollashtiruvchisi sintezini stimulyatsiya qiladi, trombolizisga yordam beradi. Gidroxlorotiazid Gidroxlorotiazid tiazid diuretigi bo'lib, nefronning distal bo'limida natriy, xlor, kaliy, magniy ionlarining reabsorbtsiyasini buzadi, kalsiy va siydik kislotasining chiqarilishini kechiktiradi. Bu ionlarning buyrak orqali chiqarilishi oshishi siydik miqdorining ko'payishi bilan birga kechadi (osmotik suv bog'lanishi hisobiga). Gidroxlorotiazid qon plazmasi hajmini kamaytiradi, plazmada renin faolligini va aldosteron sekretsiyasini oshiradi. Yuqori dozalarda qabul qilinganda gidroxlorotiazid bikarbonatlarning chiqarilishini oshiradi, uzoq muddatli qabulda kalsiy chiqarilishini kamaytiradi. Antigipertenziv ta'sir OCK kamayishi, tomir devori reaktivligi o'zgarishi, tomir toraytiruvchi aminlarning (adrenalin, noradrenalin) pressor ta'sirining pasayishi va gangliyilarga depressor ta'sirning kuchayishi hisobiga rivojlanadi. Normal QDga ta'sir qilmaydi. Diuretik ta'sir 1–2 soatda boshlanadi, 4 soatda maksimal darajaga yetadi va 6–12 soat davom etadi. Antigipertenziv ta'sir 3–4 kunda boshlanadi, lekin optimal terapevtik ta'sirga erishish uchun 3–4 hafta kerak bo'ladi.
-
Dorilarning o'zaro ta'siri
Keksalar (65 yoshdan katta) (antigipertenziv ta’sirning yanada kuchliroq bo‘lishi xavfi, gidroxlorotiazid + ramipril kombinatsiyasini qo‘llash tajribasi yetarli emas, buyrak funksiyasini muntazamroq nazorat qilish talab etiladi). Homiladorlik va emizish davrida qo‘llash Gidroxlorotiazid + ramipril kombinatsiyasini homiladorlik davrida qo‘llash mumkin emas. Shuning uchun, tug‘ish yoshidagi ayollarda uni qabul qilishni boshlashdan oldin homiladorlikni istisno qilish kerak, davolash davomida esa ular ishonchli kontratseptsiya usullaridan foydalanishlari lozim. Agar ushbu kombinatsiya bilan davolash vaqtida homiladorlik yuzaga kelsa, uni iloji boricha tezroq to‘xtatish va bemorni bolaga xavfi eng kam bo‘lgan boshqa dori vositalariga o‘tkazish kerak. Ramipril va gidroxlorotiazidning homilaga nojo‘ya ta’siri xavfi tufayli, boshqa arterial gipertenziya davolashiga (APF ingibitorlari va diuretiklarsiz) o‘tkazib bo‘lmaydigan ayollarga homiladorlikdan saqlanish tavsiya etiladi. Gidroxlorotiazid + ramipril kombinatsiyasi homiladorlikning I trimestrida homila rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligi noma’lum. APF ingibitorlarini homiladorlikning II va III trimestrlarida qo‘llash homila va yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan buzilishlar, shu jumladan, arterial bosimning pasayishi, bosh suyaklarining gipoplaziyasi, anuriya, qaytar yoki qaytmas buyrak yetishmovchiligi va o‘lim bilan bog‘liq. Shuningdek, homila buyrak funksiyasining yomonlashuvi natijasida, ehtimol, oligogidramnion rivojlanishi haqida xabar berilgan; bunday hollarda oligogidramnion homila qo‘l-oyoq kontrakturalari, bosh-yuz deformatsiyalari va o‘pka gipoplaziyasi bilan kechgan. Shuningdek, muddatidan oldin tug‘ruq, bachadonda rivojlanishning orqada qolishi va Botallo (arterial) yo‘li yopilmasligi qayd etilgan, biroq bu holatlar APF ingibitorlari ta’siri bilan bog‘liqmi, noma’lum. APF ingibitorlariga bachadonda ta’sir qilgan yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda arterial bosimning pasayishi, oliguriya va giperqaliemiya aniqlash uchun diqqat bilan kuzatish tavsiya etiladi. Oliguriya yuzaga kelganda, mos suyuqliklar va tomirlarni toraytiruvchi dori vositalarini yuborish orqali arterial bosim va buyrak perfuziyasini saqlab turish zarur. Bunday yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda APF ingibitorlari sababli arterial bosimning pasayishi natijasida buyrak va miya qon aylanishining kamayishi tufayli oliguriya va nevrologik buzilishlar rivojlanish xavfi mavjud. Gidroxlorotiazidni homiladorlikning II trimestrida qo‘llashda yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda trombotsitopeniya rivojlanishi mumkin deb taxmin qilinadi. Ramipril va gidroxlorotiazid ona suti bilan ajralib chiqishi sababli, laktatsiya davrida ushbu kombinatsiyani qo‘llash zarur bo‘lsa, bolani emizishni to‘xtatish kerak.