Farmakodinamikasi

Izosorbidadinitrat qon tomirlarining silliq mushaklarini bo'shashtiradi, bu esa vazodilatatsiyaga olib keladi. Bunda periferik arteriyalar ham, venalar ham bo'shashadi. Bunday ta'sir venoz "pulinga" va yurakka venoz qaytishning kamayishiga olib keladi; shu tariqa qorincha oxirgi diastolik bosimi va hajmi (preload) kamayadi. Arteriyalarga, yuqori dozalarda esa arteriolalarga ta'siri tizimli qon tomir qarshiligining (postload) kamayishiga olib keladi. Bu esa, o'z navbatida, yurak ishini yengillashtiradi.

Preload va postloadga ta'siri yurak tomonidan kislorod sarfini yanada kamaytiradi.

Izosorbidadinitrat, shuningdek, koronar aylanish aterosklerotik zararlanishlar bilan qisman qiyinlashgan hollarda yurakning subendokardial bo'limlarida qon oqimini qayta taqsimlaydi. Bunday ta'sir, ehtimol, yirik koronar tomirlarning selektiv dilatasiyasi bilan izohlanadi. Nitratlar chaqirgan kollateral arteriyalarning kengayishi poststenotik miokard perfuziyasini yaxshilashi mumkin. Bundan tashqari, nitratlar koronar spazmlarning paydo bo'lishiga qarshi turadi va ularni bartaraf etadi.

Yurak yetishmovchiligining dimlanish shakliga ega bemorlarda nitratlar dam olish va yuklama paytida gemodinamikani yaxshilaydi. Bu ijobiy ta'sir bir qator patogenetik mexanizmlar, jumladan, qorinchaning kichrayishi hisobiga klapan regurgitatsiyasining yaxshilanishi va miokardning kislorodga bo'lgan ehtiyojining kamayishi bilan bog'liq.

Kislorodga bo'lgan ehtiyojning kamayishi va uning yetkazib berilishini oshishi natijasida nitratlar infarkt paytida miokard shikastlanishini cheklaydi. Shu tariqa, izosorbidadinitratni qo'llash miokard infarktini boshdan kechirgan bemorlar uchun foydali bo'lishi mumkin.

Boshqa organ tizimlariga ta'siri bronxlar silliq mushaklari, shuningdek, ovqat hazm qilish trakti, o‘t va siydik chiqarish yo‘llari mushaklarining bo‘shashishini o‘z ichiga oladi. Shuningdek, bachadon silliq mushaklarining bo'shashishi haqida ham xabarlar mavjud.

Ta'sir mexanizmi.

Barcha organik nitratlar kabi, izosorbidadinitrat azot oksidi (NO) donori sifatida ta'sir qiladi. Azot oksidi qon tomirlarining silliq mushaklarini bo'shashtirishni guanililtsiklazani stimulyatsiya qilish va hujayra ichidagi tsiklik guanozilmonofosfat (cGMP) konsentratsiyasini oshirish orqali amalga oshiradi. Shu tariqa, cGMP-ga bog'liq protein kinaza stimulyatsiya qilinadi va natijada silliq mushak hujayrasida proteinlarning fosforillanishi o'zgaradi. Bu esa, o'z navbatida, miozinning yengil zanjirlarining defosforillanishi va qisqaruvchanlikning kamayishiga olib keladi.

Farmakokinetikasi

Og'iz bo'shlig'iga purkalganidan so'ng faol modda – izosorbidadinitrat juda tez so'riladi. Preparat ta'siri qo'llangandan keyin 1-3 daqiqa ichida boshlanadi, plazmadagi maksimal konsentratsiyaga 3-6 daqiqa ichida erishiladi. Yarim chiqarilish davri 30-60 daqiqani tashkil etadi. 90-120 daqiqa davomida plazmadagi konsentratsiya boshlang'ich darajaga qaytadi. Izosorbidadinitrat izosorbida-2-mononitrat va izosorbida-5-mononitrat hosil bo'lishi bilan metabolizatsiyalanadi, ularning yarim chiqarilish davri mos ravishda 1,5-2 soat va 4-6 soatni tashkil etadi. Ikkala metabolit ham farmakologik faollikka ega.

Og'iz bo'shlig'iga qo'llanganda izosorbidadinitrat jigar metabolizmidan o'tmaydi, bu esa yuqoriroq biokiraolishlikka olib keladi – 60-100 % (og'iz orqali qo'llanganda – 15-30 %).
 

 Preparatning gipotenziya ta’siri boshqa tomir kengaytiruvchi vositalar, masalan, beta-blokatorlar, kalsiy kanallari blokatorlari, vazodilatatorlar va boshqalar, etanol, neyroleptiklar va trisiklik antidepressantlar bilan bir vaqtda qo‘llanilganda kuchayishi mumkin.

Fosfodiesteraza ingibitorlari (sildenafil, tadalafil, vardenafil) - izosorbid dinitratni qo‘llashda ushbu preparatlar bilan erektil disfunktsiyani davolash mumkin emas, chunki nazoratsiz arterial gipotenziya, hayot uchun xavfli yurak-qon tomir asoratlari yuzaga kelishi mumkin. Zarurat tug‘ilganda fosfodiesteraza ingibitorlarini nitratlarni qabul qilgandan keyin kamida 72 soatdan so‘ng qabul qilish kerak.

APF ingibitorlari, fenotiazinlar, boshqa nitratlar/nitritlar, xinin, novokainamid, MAO ingibitorlari, narkotik analgetiklar – izosorbid dinitratning gipotenziya ta’sirini kuchaytiradi, ortostatik kollaps rivojlanishi mumkin.

Dizopiramid – izosorbid dinitrat samaradorligi kamayishi mumkin.

Digidroergotamin – digidroergotaminning qon zardobidagi kontsentratsiyasi oshishi mumkin, bu uning gipertenziya ta’sirini kuchaytiradi.

Noradrenalin, atsetilxolin, gistamin – nitratlar bilan qo‘llanganda ularning ta’siri susayadi, chunki izosorbid dinitrat ularning fiziologik antagonisti bo‘lishi mumkin.

Geparin - uning antikoagulyant ta’siri kamayishi mumkin.

Miotik vositalar – izosorbid dinitrat ularning samaradorligini kamaytiradi.

Atropin va boshqa M-xolinolitik ta’sirga ega preparatlar (masalan, etatsizin, etmotsin) – izosorbid dinitratning tomir kengaytiruvchi ta’siri kamayishi va ko‘z ichki bosimi oshishi mumkin.

Alkogol – og‘ir disulfid-alkogol reaksiyalari, jumladan, og‘ir gipotenziya, kollaps bo‘lishi mumkin.

Simpatomimetik vositalar (adrenalin, efedrin, noradrenalin, naftizin, mezaton, izadrin) bilan bir vaqtda qo‘llanganda izosorbid dinitratning antianginal ta’siri kamayishi mumkin.