Arterial gipertenziya.

Indapamid va preparatning boshqa komponentlariga, shuningdek, boshqa sulfonamid hosilalariga yuqori sezuvchanlik, og‘ir buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi 30 ml/min dan kam), gipokaliemiya, jigar ensefalopatiyasi yoki jigar funksiyasining og‘ir buzilishlari, miya qon aylanishining o‘tkir buzilishi, homiladorlik, laktatsiya davri, 18 yoshgacha (samaradorligi va xavfsizligi aniqlanmagan); laktazaga toqat qilmaslik, laktaza yetishmovchiligi, glyukoza-galaktoza malabsorbsiyasi sindromi (preparat tarkibida laktoza mavjud). Ehtiyotkorlik bilan: jigar va/yoki buyrak funksiyasi buzilishlarida, suv-elektrolit muvozanati buzilishlarida, giperaparatireozda, zaiflashgan bemorlarda yoki boshqa antiaritmik vositalar bilan birga davolanayotgan bemorlarda, QT intervalini uzaytiruvchi preparatlarni bir vaqtda qabul qilganda (qarang «Boshqa dori vositalari bilan o‘zaro ta’siri» bo‘limi), qandli diabetda, giperyurikemiyada (ayniqsa, podagra va urat nefrolitiazi bilan kechayotgan hollarda).

Ko‘pchilik nojo‘ya reaksiyalar (laborator va klinik ko‘rsatkichlar) doza bog‘liq xarakterga ega. Tiazidsimon diuretiklar, shu jumladan indapamid bilan chaqirilishi mumkin bo‘lgan nojo‘ya reaksiyalar chastotasi quyidagi gradatsiyada keltirilgan: juda tez-tez (>1/10); tez-tez (>1/100, <1/10); kam-tez (>1/1000, <1/100); kamdan-kam (>1/10000, <1/1000); juda kamdan-kam (<1/10000); aniqlanmagan chastotada (chastota mavjud ma’lumotlar asosida hisoblab bo‘lmaydi). Qon va limfa tizimi tomonidan: Juda kamdan-kam - trombotsitopeniya, leyopeniya, agranulositoz, aplastik anemiya, gemolitik anemiya. Markaziy asab tizimi tomonidan: Kamdan-kam - bosh aylanishi, charchoq, bosh og‘rig‘i, paresteziya. Yurak-qon tomir tizimi tomonidan: Juda kamdan-kam - aritmiya, arterial bosimning pasayishi. Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan: Kam-tez - qusish. Kamdan-kam - ko‘ngil aynishi, qabziyat, og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavatining qurishi. Juda kamdan-kam - pankreatit. Siydik ajratish tizimi tomonidan: Juda kamdan-kam - buyrak yetishmovchiligi. Jigar va o‘t yo‘llari tomonidan: Juda kamdan-kam - jigar funksiyasining buzilishi. Aniqlanmagan chastotada - jigar yetishmovchiligi bo‘lsa, jigar ensefalopatiyasi rivojlanishi mumkin. Teri qoplamlari tomonidan: Allergik va astmatik reaksiyalarga moyil bemorlarda asosan dermatologik yuqori sezuvchanlik reaksiyalari: Tez-tez - makulopapulyoz toshma. Kam-tez - gemorragik vaskulit. Juda kamdan-kam - angionevrotik shish va/yoki eshakemi, toksik epidermal nekroliz, Stivens-Djonson sindromi. Aniqlanmagan chastotada - dissemine qizil volchanka o‘tkir shakli mavjud bo‘lsa, ahvolning yomonlashuvi mumkin. Fotosensitivlik reaksiyalari holatlari tasvirlangan. Laborator ko‘rsatkichlar: Juda kamdan-kam - giperkaltsiemiya. Aniqlanmagan chastotada: kaliy miqdorining kamayishi va gipokalemiya rivojlanishi, ayniqsa xavf guruhiga kiruvchi bemorlar uchun ahamiyatli; giponatriemiya, gipovolemiya, degidratatsiya va ortostatik gipotenziya bilan birga kechadi. Xlor ionlarining bir vaqtda yo‘qotilishi kompensator metabolik alkalozga olib kelishi mumkin, biroq alkaloz rivojlanish chastotasi va uning ifodalanishi ahamiyatsiz; qon plazmasida siydik kislotasi va glyukoza konsentratsiyasining oshishi. Tiazid va tiazidsimon diuretiklarni podagra va qandli diabet bilan kasallangan bemorlarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llash lozim.

Gipotenziv vosita, tiazidga o‘xshash diuretik, o‘rtacha kuchli va uzoq davom etuvchi ta’sirga ega, benzamidlar hosilasi. O‘rtacha saluretik va diuretik effektlarga ega, ular natriy, xlor, vodorod ionlarining reabsorbtsiyasini bloklash, va kamroq darajada kaliy ionlarining proksimal kanallarda va nefronning distal kanalchasi kortikal segmentida reabsorbtsiyasini bloklash bilan bog‘liq. Tomirlarni kengaytiruvchi effektlar va umumiy periferik tomir qarshiligining pasayishi quyidagi mexanizmlarga asoslanadi: tomir devorining noradrenalin va angiotenzin II ga reaktivligini pasaytirish; tomirlarni kengaytiruvchi faollikka ega prostaglandinlar sintezini oshirish; tomirlarning silliq mushak devorlariga kalsiy oqimini bostirish. Arteriyalarning silliq mushak tonusini pasaytiradi, umumiy periferik tomir qarshiligini kamaytiradi. Yurakning chap qorincha gipertrofiyasini kamaytirishga yordam beradi. Terapevtik dozalarda lipid va uglevod almashinuviga ta’sir qilmaydi (shu jumladan, hamroh qandli diabeti bo‘lgan bemorlarda ham). Antigipertenziv effekt preparatni doimiy qabul qilishda birinchi haftaning oxiri/ikkinchi haftaning boshida rivojlanadi va sakkiz haftagacha saqlanib turadi; bir martalik qabul fonida maksimal effekt 24 soatdan keyin kuzatiladi.

Jigar funksiyasining buzilishi Tiazid va tiazidsimon diuretiklar jigar funksiyasi buzilgan bemorlarga buyurilganda, ayniqsa suv-elektrolit muvozanati buzilgan hollarda, jigar ensefalopatiyasi rivojlanishi mumkin. Bunday holatda diuretiklarni qabul qilishni darhol to‘xtatish kerak. Fotosensitivlik Tiazid va tiazidsimon diuretiklarni qabul qilish fonida fotosensitivlik reaksiyalari rivojlanishi holatlari haqida xabar berilgan. Agar preparatni qabul qilish fonida fotosensitivlik reaksiyalari rivojlansa, davolashni to‘xtatish kerak. Diuretiklar bilan davolashni davom ettirish zarur bo‘lsa, terini quyosh nurlari yoki sun’iy ultrabinafsha nurlardan himoya qilish tavsiya etiladi. Suv-elektrolit muvozanati Qon plazmasida natriy ionlari miqdori: Davolashni boshlashdan oldin qon plazmasida natriy ionlari miqdorini aniqlash kerak. Preparatni qabul qilish fonida ushbu ko‘rsatkichni muntazam nazorat qilish lozim. Barcha diuretik preparatlar giponatriyemiyani chaqirishi mumkin, bu ba’zan juda og‘ir oqibatlarga olib keladi. Qon plazmasida natriy miqdorini muntazam nazorat qilish zarur, chunki dastlab natriy miqdorining kamayishi patologik simptomlar bilan birga bo‘lmasligi mumkin. Qon plazmasida natriy miqdorini eng sinchkov nazorat qilish jigar sirrozi bo‘lgan bemorlar va keksalarda ko‘rsatilgan. Qon plazmasida kaliy ionlari miqdori: Tiazid va tiazidsimon diuretiklar bilan davolashda asosiy xavf qon plazmasida kaliy miqdorining keskin kamayishi va gipokaliemiyaning rivojlanishidir. Gipokaliemiya rivojlanish xavfini (< 3,4 mmol/l) quyidagi bemorlarda oldini olish kerak: keksalar, zaiflashgan yoki boshqa antiaritmik preparatlar va QT intervalini uzaytiruvchi preparatlar bilan birga davolanayotgan bemorlar, jigar sirrozi, periferik shishlar yoki assit, yurak ishemik kasalligi, yurak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlar. Ushbu bemorlarda gipokaliemiya yurak glikozidlarining toksik ta’sirini kuchaytiradi va aritmiyalar rivojlanish xavfini oshiradi. Bundan tashqari, QT intervali uzaygan bemorlar ham yuqori xavf guruhiga kiradi, bu uzayish tug‘ma sabablarga yoki dori vositalari ta’siriga bog‘liq bo‘lishidan qat’i nazar. Gipokaliemiya, shuningdek, bradikardiya kabi, og‘ir aritmiyalar, ayniqsa, «piruet» tipidagi aritmiyalar rivojlanishiga yordam beruvchi holat bo‘lib, ular o‘limga olib kelishi mumkin. Yuqorida ta’riflangan barcha holatlarda qon plazmasida kaliy miqdorini muntazam nazorat qilish zarur. Qonda kaliy miqdorini birinchi o‘lchash davolash boshlanganidan bir hafta ichida o‘tkazilishi kerak. Gipokaliemiya paydo bo‘lsa, mos davolash buyurilishi kerak. Qon plazmasida kalsiy miqdori: Tiazid va tiazidsimon diuretiklar buyraklar orqali kalsiy chiqarilishini kamaytirishi, natijada qon plazmasida kalsiy miqdorining biroz va vaqtincha oshishiga olib kelishi mumkinligini yodda tutish kerak. Yaqqol giperkalsiyemiya ilgari aniqlanmagan giparparatireoz natijasi bo‘lishi mumkin. Paratireoid bezlari funksiyasini tekshirishdan oldin diuretik preparatlarni bekor qilish kerak. Qon plazmasida glyukoza konsentratsiyasi: Qandli diabeti bo‘lgan bemorlarda, ayniqsa gipokaliemiya mavjud bo‘lsa, qonda glyukoza konsentratsiyasini nazorat qilish zarur. Siydik kislotasi: Podagra bilan og‘rigan bemorlarda xurujlar soni oshishi yoki podagra kechishi og‘irlashishi mumkin. Diuretik preparatlar va buyrak funksiyasi: Tiazid va tiazidsimon diuretiklar to‘liq samarali faqat buyrak funksiyasi normal yoki biroz buzilgan bemorlarda (kattalarda qon plazmasida kreatinin konsentratsiyasi 25 mg/l yoki 220 mkmol/l dan past) bo‘ladi. Keksalarda qon plazmasida normal kreatinin konsentratsiyasi yosh, tana vazni va jinsga qarab hisoblanadi. Davolash boshida bemorlarda diuretik preparatlar qabul qilish fonida suyuqlik va natriy ionlari yo‘qotilishi natijasida yuzaga kelgan gipovolemiya tufayli klubochkali filtrlatsiya tezligi kamayishi mumkinligini hisobga olish kerak. Natijada, qon plazmasida siydikda azot va kreatinin konsentratsiyasi oshishi mumkin. Agar buyrak funksiyasi buzilmagan bo‘lsa, bunday vaqtinchalik funksional buyrak yetishmovchiligi odatda oqibatsiz o‘tadi, biroq allaqachon mavjud bo‘lgan buyrak yetishmovchiligida bemor holati yomonlashishi mumkin. Sportchilarda qo‘llanilishi Indapamid preparati tarkibiga kiruvchi faol modda sportchilarda doping-nazorat o‘tkazilganda ijobiy natija berishi mumkin. Davolash davrida transport vositalarini boshqarishda va yuqori diqqat va tez psixomotor reaksiyalar talab qiluvchi boshqa potensial xavfli faoliyat turlari bilan shug‘ullanishda ehtiyotkorlikka rioya qilish zarur.

Simptomlar: preparat bilan o'tkir zaharlanish belgilari birinchi navbatda suv-elektrolit muvozanatining buzilishi (giponatriemiya, gipokaliemiya) bilan bog'liq. Dozalashdan oshib ketishning klinik simptomlaridan ko'ngil aynishi, qusish, OVKT funksiyasining buzilishi, tutqanoq, bosh aylanishi, uyquchanlik, ongning chalkashishi, poliuriya yoki oliguriya, bu anuriyaga olib keladi (gipovolemiya natijasida), ayrim hollarda – arterial bosimning haddan tashqari pasayishi, nafas olishning susayishi kuzatilishi mumkin. Jigar sirrozi bo'lgan bemorlarda jigar komasi rivojlanishi mumkin. Davolash: shoshilinch yordam choralari preparatni organizmdan chiqarishga qaratilgan: oshqozonni yuvish va/yoki faollashtirilgan ko'mir buyurish, so'ngra suv-elektrolit muvozanatini tiklash. Maxsus antidoti yo'q.