Arterial gipertenziya.

Indapamid va preparatning boshqa komponentlariga, shuningdek, boshqa sulfonamid hosilalariga yuqori sezuvchanlik, og‘ir buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi 30 ml/min dan kam), gipokaliemiya, jigar ensefalopatiyasi yoki jigar funksiyasining og‘ir buzilishlari, miya qon aylanishining o‘tkir buzilishi, homiladorlik, laktatsiya davri, 18 yoshgacha bo‘lgan yosh (samaradorligi va xavfsizligi aniqlanmagan); laktozani o‘zlashtira olmaslik, laktaza yetishmovchiligi, glyukoza-galaktoza malabsorbsiyasi sindromi (preparat tarkibida laktoza mavjud). Ehtiyotkorlik bilan: jigar va/yoki buyrak funksiyasining buzilishlarida, suv-elektrolit muvozanatining buzilishlarida, giperparatireozda, zaiflashgan bemorlarda yoki boshqa antiaritmik vositalar bilan birga davolanayotgan bemorlarda, QT intervalini uzaytiruvchi preparatlarni bir vaqtda qabul qilganda (qarang «Boshqa dori vositalari bilan o‘zaro ta’siri» bo‘limi), qandli diabetda, giperyurikemiyada (ayniqsa, podagra va urat nefrolitiazi bilan kechayotgan hollarda).

Ko‘pchilik nojo‘ya reaksiyalar (laborator va klinik ko‘rsatkichlar) doza bog‘liq xarakterga ega. Tiazidsimon diuretiklar, shu jumladan indapamid bilan chaqirilishi mumkin bo‘lgan nojo‘ya reaksiyalar chastotasi quyidagi gradatsiyada keltirilgan: juda tez-tez (>1/10); tez-tez (>1/100, <1/10); kam-tez (>1/1000, <1/100); kamdan-kam (>1/10000, <1/1000); juda kamdan-kam (<1/10000); aniqlanmagan chastota (chastota mavjud ma’lumotlar asosida hisoblab bo‘lmaydi). Qon va limfa tizimi tomonidan: Juda kamdan-kam - trombotsitopeniya, leyopeniya, agranulotsitoz, aplastik anemiya, gemolitik anemiya. Markaziy asab tizimi tomonidan: Kamdan-kam - bosh aylanishi, charchoq, bosh og‘rig‘i, paresteziya. Yurak-qon tomir tizimi tomonidan: Juda kamdan-kam - aritmiya, arterial bosimning pasayishi. Hazm qilish tizimi tomonidan: Kam-tez - qusish. Kamdan-kam - ko‘ngil aynishi, qabziyat, og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavatining qurishi. Juda kamdan-kam - pankreatit. Siydik ajratish tizimi tomonidan: Juda kamdan-kam - buyrak yetishmovchiligi. Jigar va o‘t yo‘llari tomonidan: Juda kamdan-kam - jigar funksiyasining buzilishi. Aniqlanmagan chastota - jigar yetishmovchiligi bo‘lgan hollarda jigar ensefalopatiyasi rivojlanish ehtimoli. Teri qoplamlari tomonidan: Allergik va astmatik reaksiyalarga moyil bemorlarda asosan dermatologik bo‘lgan yuqori sezuvchanlik reaksiyalari: Tez-tez - makulopapulyoz toshma. Kam-tez - gemorragik vaskulit. Juda kamdan-kam - angionevrotik shish va/yoki eshakemi, toksik epidermal nekroliz, Stivens-Djonson sindromi. Aniqlanmagan chastota - dissemine qizil volchanka o‘tkir shakli mavjud bo‘lsa, holatning yomonlashuvi mumkin. Fotosensitivlik reaksiyalari holatlari tasvirlangan. Laborator ko‘rsatkichlar: Juda kamdan-kam - giper-kaltsiemiya. Aniqlanmagan chastota: kaliy miqdorining kamayishi va gipokaliemiya rivojlanishi, ayniqsa xavf guruhiga kiruvchi bemorlar uchun ahamiyatli; giponatriemiya, gipovolemiya, degidratatsiya va ortostatik gipotenziya bilan birga kechadi. Xlor ionlarining bir vaqtda yo‘qotilishi kompensator metabolik alkalozga olib kelishi mumkin, biroq alkaloz rivojlanish chastotasi va uning og‘irligi ahamiyatsiz; qon plazmasida siydik kislotasi va glyukoza konsentratsiyasining oshishi. Tiazid va tiazidsimon diuretiklarni podagra va qandli diabet bilan kasallangan bemorlarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llash lozim.

Gipotenziv vosita, o‘rtacha kuchli va uzoq davom etuvchi ta’sirga ega bo‘lgan tiazidsimon diuretik, benzamid hosilasi. O‘rtacha saluretik va diuretik effektlarga ega, ular natriy, xlor, vodorod ionlarining, va kamroq darajada kaliy ionlarining proksimal kanallarda va nefronning distal kanalchasi kortikal segmentida reabsorbtsiyasini bloklash bilan bog‘liq. Tomirlarni kengaytiruvchi effektlar va umumiy periferik tomir qarshiligining kamayishi quyidagi mexanizmlarga asoslanadi: tomir devorining noradrenalin va angiotenzin II ga reaktivligini kamaytirish; tomirlarni kengaytiruvchi faollikka ega prostaglandinlar sintezini oshirish; tomirlarning silliq mushak devorlariga kalsiy oqimini bostirish. Arteriyalarning silliq mushak tonusini pasaytiradi, umumiy periferik tomir qarshiligini kamaytiradi. Yurakning chap qorincha gipertrofiyasini kamaytirishga yordam beradi. Terapevtik dozalarda lipid va uglevod almashinuviga ta’sir qilmaydi (shu jumladan, hamroh qandli diabeti bo‘lgan bemorlarda). Antigipertenziv effekt preparatni doimiy qabul qilishda birinchi haftaning oxiri/ikkinchi haftaning boshida rivojlanadi va sakkiz haftagacha saqlanib turadi; bir martalik qabul fonida maksimal effekt 24 soatdan keyin kuzatiladi.

Jigar funksiyasi buzilishlari Tiazid va tiazidsimon diuretiklar jigar funksiyasi buzilgan bemorlarga buyurilganda, ayniqsa suv-elektrolit muvozanati buzilgan hollarda, jigar ensefalopatiyasi rivojlanishi mumkin. Bunday holatda diuretiklarni qabul qilishni darhol to‘xtatish kerak. Fotosensitivlik Tiazid va tiazidsimon diuretiklar qabul qilinayotganda fotosensitivlik reaksiyalari rivojlanishi holatlari haqida xabar berilgan. Agar preparatni qabul qilish fonida fotosensitivlik reaksiyalari rivojlansa, davolashni to‘xtatish kerak. Diuretiklar bilan davolashni davom ettirish zarur bo‘lsa, terini quyosh nurlari yoki sun’iy ultrabinafsha nurlanishidan himoya qilish tavsiya etiladi. Suv-elektrolit muvozanati Qon plazmasida natriy ionlari miqdori: Davolashni boshlashdan oldin qon plazmasida natriy ionlari miqdorini aniqlash kerak. Preparatni qabul qilish fonida ushbu ko‘rsatkichni muntazam nazorat qilish lozim. Barcha diuretik preparatlar giponatriyemiyani chaqirishi mumkin, bu ba’zan juda og‘ir oqibatlarga olib keladi. Qon plazmasida natriy miqdorini muntazam nazorat qilish zarur, chunki dastlab natriy miqdorining kamayishi patologik simptomlar bilan birga bo‘lmasligi mumkin. Natriy ionlari miqdorini eng sinchkov nazorat qilish jigar sirrozi bo‘lgan bemorlar va keksalarda ko‘rsatilgan. Qon plazmasida kaliy ionlari miqdori: Tiazid va tiazidsimon diuretiklar bilan davolashda asosiy xavf qon plazmasida kaliy miqdorining keskin kamayishi va gipokalemiya rivojlanishidadir. Gipokalemiya rivojlanishi xavfini (< 3,4 mmol/l) quyidagi bemorlarda oldini olish zarur: keksalar, holsizlanganlar yoki boshqa antiaritmik preparatlar va QT intervalini uzaytiruvchi preparatlar bilan birga davolanayotganlar, jigar sirrozi, periferik shishlar yoki assit, yurak ishemik kasalligi, yurak yetishmovchiligi bo‘lganlar. Ushbu bemorlarda gipokalemiya yurak glikozidlarining toksik ta’sirini kuchaytiradi va aritmiyalar rivojlanish xavfini oshiradi. Bundan tashqari, QT intervali uzaygan bemorlar ham yuqori xavf guruhiga kiradi, bu uzayish tug‘ma sabablarga yoki dori vositalari ta’siriga bog‘liq bo‘lishidan qat’i nazar. Gipokalemiya, xuddi bradikardiya kabi, og‘ir aritmiyalar, ayniqsa “piruet” tipidagi aritmiyalar rivojlanishiga olib keluvchi holatdir, bu esa o‘limga olib kelishi mumkin. Yuqorida ta’riflangan barcha holatlarda qon plazmasida kaliy miqdorini muntazam nazorat qilish zarur. Qonda kaliy miqdorini birinchi o‘lchash davolash boshlanganidan bir hafta ichida o‘tkazilishi kerak. Gipokalemiya paydo bo‘lsa, mos davolash buyurilishi kerak. Qon plazmasida kalsiy miqdori: Tiazid va tiazidsimon diuretiklar buyraklar orqali kalsiy chiqarilishini kamaytirishi, natijada qon plazmasida kalsiy miqdorining biroz va vaqtincha oshishiga olib kelishi mumkinligini yodda tutish kerak. Kuchli giperkalsemiya ilgari aniqlanmagan giparparatireoz natijasi bo‘lishi mumkin. Paratireoid bezlari funksiyasini tekshirishdan oldin diuretik preparatlarni bekor qilish kerak. Qon plazmasida glyukoza konsentratsiyasi: Qandli diabeti bo‘lgan bemorlarda, ayniqsa gipokalemiya mavjud bo‘lsa, qonda glyukoza konsentratsiyasini nazorat qilish zarur. Siydik kislotasi: Podagra bilan og‘rigan bemorlarda xurujlar soni oshishi yoki podagra kechishi og‘irlashishi mumkin. Diuretik preparatlar va buyrak funksiyasi: Tiazid va tiazidsimon diuretiklar to‘liq samarali faqat buyrak funksiyasi normal yoki biroz buzilgan bemorlarda (kattalarda qon plazmasida kreatinin konsentratsiyasi 25 mg/l yoki 220 mkmol/l dan past) bo‘ladi. Keksalarda qon plazmasida kreatininning normal konsentratsiyasi yosh, tana vazni va jinsga qarab hisoblanadi. Davolash boshida bemorlarda diuretik preparatlar qabul qilish fonida suyuqlik va natriy ionlari yo‘qotilishi natijasida gipovolemiya sababli klubochkali filtrlatsiya tezligi kamayishi mumkinligini hisobga olish kerak. Natijada, qon plazmasida siydik shirasi va kreatinin konsentratsiyasi oshishi mumkin. Agar buyrak funksiyasi buzilmagan bo‘lsa, bunday vaqtinchalik funksional buyrak yetishmovchiligi odatda oqibatsiz o‘tadi, biroq allaqachon mavjud bo‘lgan buyrak yetishmovchiligida bemor ahvoli yomonlashishi mumkin. Sportchilarda qo‘llanilishi Indapamid preparati tarkibidagi faol modda sportchilarda doping-nazorat o‘tkazilganda ijobiy natija berishi mumkin. Davolash davrida transport vositalarini boshqarishda va yuqori diqqat va tez psixomotor reaksiyalar talab qiluvchi boshqa potensial xavfli faoliyat turlari bilan shug‘ullanishda ehtiyotkorlikka rioya qilish zarur.

Siptomlar: prepar bilan o'tkir zaharlanish belgilari birinchi navbatda suv-elektrolit muvozanatining buzilishi bilan bog'liq (giponatriemiya, gipokaliemiya). Dozalashdan oshib ketishning klinik simptomlari orasida ko'ngil aynishi, qusish, OVKT funksiyasining buzilishi, tutqanoq, bosh aylanishi, uyquchanlik, ongning chalkashishi, poliuriya yoki oliguriya, anuriyaga olib keluvchi (gipovolemiya natijasida), ba'zi hollarda – arterial bosimning haddan tashqari pasayishi, nafas olishning susayishi kuzatilishi mumkin. Jigar sirrozi bo'lgan bemorlarda jigar komasi rivojlanishi mumkin. Davolash: shoshilinch yordam choralari preparatni organizmdan chiqarishga qaratilgan: oshqozonni yuvish va/yoki faollashtirilgan ko'mir buyurish, so'ngra suv-elektrolit muvozanatini tiklash. Maxsus antidoti yo'q.