Quyidagi nojo‘ya ta’sirlar, ko‘pincha davolash boshida paydo bo‘lishi mumkin Qon va limfa tizimi tomonidan buzilishlar suv-elektrolit muvozanati va metabolik atsidoz buzilishlari Immun tizimi tomonidan buzilishlar anafilaktik reaksiyalar, eshakemi Nerv tizimi tomonidan buzilishlar paresteziya, vaqti-vaqti bilan uyquchanlik va dezorientatsiya, periferik falaj, fotosensibilizatsiya Ko‘rish organi tomonidan buzilishlar o‘tkinchi miopiya Eshitish organi va labirint tomonidan buzilishlar eshitish buzilishi yoki quloqda shovqin Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan buzilishlar ishtahaning yo‘qolishi, ta’m sezgilarining o‘zgarishi, ko‘ngil aynishi, qusish, diareya Buyrak va siydik chiqarish yo‘llari tomonidan buzilishlar poliuriya, nefrolitiaz, gematuriya, glikozuriya, buyrak kolikasi Jigar va o‘t yo‘llari tomonidan buzilishlar jigar yetishmovchiligi, jigar kolikasi. Atsetazolamid sulfonamid hosilasi sifatida sulfonamidlarga xos bo‘lgan nojo‘ya ta’sirlarni chaqirishi mumkin Qon va limfa tizimi tomonidan buzilishlar agranulositoz, trombotsitopeniya, leyopeniya va aplastik anemiya, suyak ko‘migi bostirilishi, pansitopeniya Immun tizimi tomonidan buzilishlar teri toshmasi, polimorf eritema, Stivens-Djonson sindromi, Layell sindromi Umumiy buzilishlar va yuborish joyida buzilishlar isitma. 

 Atsetazolamid kuchli karboangidraza ingibitori bo‘lib, diuretik faolligi sust. Ta’sir mexanizmi uglerod kislotasi molekulasida Nа+ va N+ ionlarining ajralishini bostirish bilan bog‘liq. Atsetazolamid tomonidan karboangidraza faolligining ingibitsiyasi nefronning proksimal kanalchasida uglerod kislotasi sintezini bostiradi. Uglerod kislotasining yetishmasligi, u N+ ionlarini Nа+ ionlariga almashtirish uchun zarur bo‘lgan N+ ionlarining manbai bo‘lib, buyraklar tomonidan natriy va suv chiqarilishini oshiradi. Atsetazolamid ta’sirida nefronning distal qismida ko‘p miqdorda natriy ajralishi natijasida Nа+ ionlarining K+ ionlariga almashtirilishi kuchayadi, bu esa kaliy yo‘qotilishi va gipokalemiyaning rivojlanishiga olib keladi. Atsetazolamid bikarbonatlarning chiqarilishini oshiradi, bu esa metabolik atsidoz rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Atsetazolamid siydik bilan fosfatlar, magniy, kalsiy chiqarilishini chaqiradi, bu ham metabolik buzilishlarga olib kelishi mumkin. Qo‘llash boshlanganidan 3 kun o‘tgach, atsetazolamid diuretik xususiyatini yo‘qotadi. Davolashda bir necha kun tanaffusdan so‘ng, qayta buyurilgan atsetazolamid karboangidraza normal faolligi tiklangani sababli diuretik ta’sirini tiklaydi. Atsetazolamidning ekstrarenal ta’siri glaukoma davolashda qo‘llaniladi. Kiprik tanachasi karboangidrazasining bostirilishi ko‘z oldi kamerasi suvli namligi sekretsiyasini kamaytiradi, bu esa ko‘z ichki bosimini pasaytiradi. Preparat epilepsiyani davolashda yordamchi vosita sifatida qo‘llaniladi. Bosh miya nerv hujayralarida karboangidraza ingibitsiyasi patologik qo‘zg‘aluvchanlikni sekinlashtiradi. Atsetazolamid likvorodinamik buzilishlar va bosh ichki gipertenziyasini davolashda qo‘llaniladi. Preparat bosh miya, xususan, qorinchalar to‘rlarida karboangidraza faolligini bostiradi va orqa miya suyuqligi ishlab chiqarilishini kamaytiradi. Atsetazolamid kislota-ishqor muvozanatini metabolik atsidoz tomonga o‘zgartiradi, bu nafas buzilishlarini, jumladan, markaziy genezli uyqu apnoesi sindromini davolashda qo‘llaniladi.

Farmakokinetika

Atsetazolamid me’da-ichak yo‘llaridan yaxshi so‘riladi. Og‘iz orqali 500 mg qabul qilinganda maksimal konsentratsiya (12-27 mkg/ml) 1-3 soatda erishiladi. Minimal konsentratsiyalarda qonda 24 soat davomida saqlanadi. Atsetazolamid platsentar to‘siqdan o‘tadi, oz miqdorda ko‘krak sutiga o‘tadi. To‘qimalarda to‘planmaydi va organizmda metabolizmga uchramaydi. Buyraklar orqali o‘zgarmagan holda chiqariladi. Og‘iz orqali qabul qilingandan so‘ng, qabul qilingan dozaning taxminan 90% siydik bilan 24 soat ichida chiqariladi. 

 Atsetazolamid foliy kislotasi antagonistlari, gipoglikemik preparatlar va og‘iz orqali qabul qilinadigan antikoagulyantlarning ta’sirini kuchaytiradi. Atsetazolamid va atsetilsalitsil kislotasini bir vaqtda qo‘llash og‘ir atsidoz va markaziy asab tizimi tomonidan toksik simptomlarni kuchaytirishi mumkin. Yurak glikozidlari yoki arterial bosimni oshiruvchi preparatlar bilan bir vaqtda qo‘llanganda atsetazolamid dozasini tuzatish kerak. Atsetazolamid fenitoin metabolizmini o‘zgartiradi, uning qon zardobidagi darajasini oshiradi. Bir necha bemorlarda atsetazolamidni antikonvulsant vositalar bilan bir vaqtda qabul qilganda og‘ir osteomalatsiya kuzatilgan. Atsetazolamidni amfetamin, atropin yoki xinin bilan bir vaqtda qo‘llash ularning nojo‘ya ta’sirini kuchaytirishi mumkin. Atsetazolamid efedrin, karbamazepin, depolyarizatsiyalovchi miorelaksantlar ta’sirini kuchaytirishi, litiyning chiqarilishini oshirishi mumkin. 

 Preparat atsidoz chaqirishi mumkin, shuning uchun o‘pka emboliyasi va o‘pka emfizemasi bo‘lgan bemorlarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llanilishi kerak. Preparat siydikni ishqorlaydi. Atsetazolamid qandli diabeti bo‘lgan bemorlarda giperglikemiya xavfi oshganligi sababli ehtiyotkorlik bilan qo‘llanilishi kerak. Davolash boshida va davolash davomida muntazam oraliqlarda qon manzarasi va trombotsitlarni nazorat qilish, shuningdek, vaqti-vaqti bilan qonda elektrolitlarni nazorat qilish tavsiya etiladi. Homiladorlik va laktatsiya davrida qo‘llanishi Homiladorlik va laktatsiya davrida preparatni qo‘llash tavsiya etilmaydi. Avtomobil va murakkab mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri Preparatni qabul qilish davrida bemorlar avtotransport vositalarini boshqarmasliklari va yuqori diqqat-e’tibor va psixomotor reaksiyalar tezligini talab qiladigan mexanizmlar bilan ishlamasliklari kerak. Preparat yaroqlilik muddati tugaganidan keyin qabul qilinmasligi va bolalar uchun yaroqsiz joyda saqlanishi kerak. Homiladorlik va laktatsiya davrida preparatni qo‘llash tavsiya etilmaydi. 

 Simptomlar nojo‘ya ta’sirlar simptomlarining kuchayishi. Davolash simptomatik. Atsidoz holatida bikarbonatlar qo‘llaniladi. Gemodializ atsetazolamidni organizmdan chiqaradi.