-
Tarkibi
faol modda: Tsefopeazon (natriy tuzi shaklida) va Sulbaktam (natriy tuzi shaklida) 1 g yoki 2 g.
-
Qo'llanilishi
Yuqori va pastki nafas yo'llari infeksiyalari;
yuqori va pastki siydik chiqarish yo'llari infeksiyalari;
intraabdominal infeksiyalar (jumladan, peritonit, xoletsistit, xolangit);
sepsis;
meningit;
teri va yumshoq to'qimalar infeksiyalari;
suyak va bo'g'imlar infeksiyalari;
kichik tos a'zolari yallig'lanish kasalliklari (jumladan, endometrit);
gonoreya.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Penitsillinlar, sulbaktam, tsefoperazon yoki boshqa har qanday tsefalosporinlarga allergiya.
-
Qo'llash usuli
Dozani teng qismlarga bo‘lib, har 6-12 soatda yuborish kerak.
Jiddiy yoki davoga chidamli infeksiyalarda doza 160 mg/kg/kunga (komponentlar nisbati 1:1) oshirilishi mumkin. Sutkalik doza 2-4 teng qismga bo‘linadi.
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda hayotining birinchi haftasida preparat har 12 soatda yuborilishi kerak. Bolalarda sultbaktamning maksimal sutkalik dozasi 80 mg/kg/kundan oshmasligi kerak.
Buyrak funksiyasi og‘ir buzilgan bemorlarda (KK 15-30 ml/min) sultbaktamning maksimal dozasi har 12 soatda 1 g (sultbaktamning maksimal sutkalik dozasi – 2 g), KK 15 ml/min dan kam bo‘lgan bemorlarda esa sultbaktamning maksimal dozasi har 12 soatda 500 mg (sultbaktamning maksimal sutkalik dozasi – 1 g) ni tashkil etadi. Og‘ir infeksiyalarda qo‘shimcha tsefoperazon yuborilishi talab qilinishi mumkin. Gemodializda sultbaktam farmakokinetikasi sezilarli darajada o‘zgaradi va tsefoperazonning T1/2 sirovida biroz kamayadi, shuning uchun Ekstrefni yuborishni dializdan keyin rejalashtirish kerak.
Agar tsefoperazonning sirovidagi konsentratsiyasini muntazam monitoring qilish amalga oshirilmasa, minimal sutkalik doza 2 g dan oshmasligi kerak.
Vena ichiga yuborish uchun eritmani tayyorlash va qo‘llash qoidalari
Infuziya uchun eritma tayyorlashda 2 g (1 g+1 g) Ekstref boshlang‘ich 6,7 ml quyidagi infuzion eritmalardan birida eritiladi: suvda 5% dekstroza eritmasi, 0,225% natriy xlorid eritmasida 5% dekstroza eritmasi, fiziologik eritmada 5% dekstroza eritmasi, 0,9% natriy xlorid eritmasi yoki in'ektsiya uchun steril suv, so‘ngra boshlang‘ich eritma bilan 20 ml gacha suyultiriladi.
Vena ichiga infuziya uchun eritma tayyorlashda laktatlangan Ringer eritmasidan foydalanish mumkin, biroq uni boshlang‘ich eritishda ishlatib bo‘lmaydi, chunki bu aralashma mos kelmaydi. Moslikka ikki bosqichli eritma tayyorlash orqali erishiladi – dastlab kukun in'ektsiya uchun suvda eritiladi, so‘ngra sultbaktam konsentratsiyasi 5 mg/ml bo‘lguncha Ringer laktat eritmasi bilan suyultiriladi (2 ml boshlang‘ich eritma 50 ml Ringer laktat eritmasida yoki 4 ml 100 ml Ringer laktat eritmasida suyultiriladi).
Infuziya 15-60 daqiqa davomida amalga oshiriladi.
Vena ichiga in'ektsiya uchun har bir flakon tarkibi yuqorida ko‘rsatilgan erituvchilardan birida 6,7 ml da eritiladi va kamida 3 daqiqa davomida yuboriladi.
Mushak ichiga yuborish uchun eritma tayyorlash qoidalari
Mushak ichiga yuborish uchun eritma tayyorlashda 2% lidokain eritmasidan foydalanish mumkin, biroq uni boshlang‘ich eritishda ishlatib bo‘lmaydi, chunki ular mos kelmaydi. Moslikka ikki bosqichli eritma tayyorlash orqali erishiladi – dastlab kukun in'ektsiya uchun suvda eritiladi, so‘ngra 2% lidokain gidroxlorid eritmasi bilan suyultiriladi.
Erituvchining umumiy hajmi 6,7 ml ni tashkil etadi. Yakuniy eritma 1 ml 0,5% lidokain eritmasida tsefoperazon/sultbaktam 125 mg/125 mg nisbatda bo‘ladi.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Allergik reaksiyalar: anafilaktik shok.
Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan: diareya, ko‘ngil aynishi, qusish, soxta membranoz kolit; jigar funksiyasi ko‘rsatkichlarining o‘tkinchi oshishi – AST, ALT, SHF, qonda bilirubin.
Allergik reaksiyalar: makulo-papulyoz toshma, qichishish, eshakemi, Stivens-Djonson sindromi (bu reaksiyalar rivojlanish xavfi allergik reaksiyalar tarixi bo‘lgan bemorlarda yuqoriroq).
Qon yaratuvchi tizim tomonidan: neyrofillar sonining kamayishi, qaytuvchan neyropeniya (uzoq muddatli davolashda), gemoglobin va gematokrit darajasining pasayishi, o‘tkinchi eozinofiliya, leyopeniya, trombotsitopeniya, gipoprothrombinemiya; ayrim hollarda – Kumbs testi ijobiy natija beradi. Benedikt yoki Feling eritmasidan foydalanganda siydikda glyukozaga soxta ijobiy reaksiya kuzatilishi mumkin.
Siydik ajratish tizimi tomonidan: gematuriya.
Mahalliy reaksiyalar: Ekstref mushak ichiga yuborilganda yaxshi o‘zlashtiriladi. Ba’zan mushak ichiga in’ektsiyadan so‘ng o‘tkinchi og‘riq, in’ektsiya joyida kuydiruvchi hissi kuzatiladi. Ekstref tomir ichiga kateter yordamida yuborilganda infuziya joyida flebit rivojlanishi mumkin.
Boshqa: bosh og‘rig‘i, isitma, sovqotish, vaskulit.
-
Farmakologik xususiyatlari
So‘rilish va taqsimlanish
Sog‘lom ko‘ngillilarga Ekstref preparatini 2 g (1 g sulbaktam va 1 g tsefoperazon) dozada 5 daqiqa davomida bir martalik v/i yuborilgandan so‘ng sulbaktam va tsefoperazonning o‘rtacha Cmax qiymatlari mos ravishda 130,2 mkg/ml va 236,8 mkg/ml ni tashkil etdi. Bu sulbaktamning taqsimlanish hajmi (Vd) (18,0 dan 27,6 l gacha) tsefoperazonniki (10,2 dan 11,3 l gacha) bilan solishtirganda yuqoriroq ekanligini ko‘rsatadi.
1,5 g sulbaktam/tsefoperazon (500 mg sulbaktam, 1 g tsefoperazon) m/m yuborilgandan so‘ng sulbaktam va tsefoperazonning Cmax qiymatlari zardobda yuborilgandan 15 daqiqadan 2 soatgacha bo‘lgan davrda erishildi. Zardobdagi o‘rtacha Cmax qiymatlari mos ravishda sulbaktam uchun 19,0 va tsefoperazon uchun 64,2 mkg/ml ni tashkil etdi.
Ham sulbaktam, ham tsefoperazon organizmning turli to‘qimalari va suyuqliklarida, jumladan, o‘t, o‘t pufagi, teri, appendiks, falopiy naychalari, tuxumdonlar, bachadon kabi joylarda yaxshi taqsimlanadi.
Ekstref preparati tarkibida sulbaktam va tsefoperazon bir vaqtda qo‘llanilganda ular o‘rtasida biron-bir farmakokinetik o‘zaro ta’sir mavjudligiga dalillar yo‘q.
Takroran qo‘llanilganda Ekstrefning har ikki komponentining farmakokinetik parametrlarida ahamiyatli o‘zgarishlar kuzatilmadi. Preparat har 8-12 soatda yuborilganda kumulyatsiya kuzatilmadi.
Metabolizm va chiqarilish
Ekstref yuborilganda sulbaktam dozasining taxminan 84% va tsefoperazon dozasining 25% buyraklar orqali chiqariladi. Tsefoperazonning qolgan qismi asosan o‘t bilan chiqariladi. Ekstref yuborilganda sulbaktamning T1/2 o‘rtacha 1 soat, tsefoperazonning T1/2 esa 1,7 soatni tashkil etadi. Zardobdagi konsentratsiya yuborilgan doza bilan proporsionaldir.
Maxsus klinik holatlarda farmakokinetika
Tsefoperazon faol ravishda o‘t bilan chiqariladi. Tsefoperazonning T1/2 odatda uzayadi va siydik bilan chiqarilishi jigar kasalliklari va/yoki o‘t yo‘llarining obstruksiyasi bo‘lgan bemorlarda oshadi. Hatto jigar funksiyasining og‘ir buzilishida ham o‘tda tsefoperazonning terapevtik konsentratsiyasi erishiladi va T1/2 atigi 2-4 marta oshadi.
Ekstref qabul qilgan buyrak funksiyasi turlicha darajada buzilgan bemorlarda sulbaktamning umumiy klirensi va hisoblangan KK o‘rtasida yuqori korrelyatsiya aniqlangan. Terminal buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda sulbaktamning T1/2 sezilarli darajada uzaygani aniqlangan (turli tadqiqotlarda o‘rtacha 6,9 soat va 9,7 soat). Gemodializ sulbaktamning T1/2, umumiy klirensi va Vd ko‘rsatkichlarida sezilarli o‘zgarishlarni keltirib chiqargan.
Ekstrefning farmakokinetikasi buyrak yetishmovchiligi va jigar funksiyasi buzilgan keksalarda o‘rganilgan. Sog‘lom ko‘ngillilar bilan solishtirganda sulbaktam va tsefoperazon uchun T1/2 davomiyligi oshgani, klirens pasaygani va Vd oshgani aniqlangan. Sulbaktamning farmakokinetikasi buyrak funksiyasi buzilish darajasi bilan, tsefoperazonning farmakokinetikasi esa jigar funksiyasi buzilish darajasi bilan korrelyatsiya qilgan.
Bolalarda o‘tkazilgan tadqiqotlarda Ekstref komponentlarining farmakokinetik parametrlarida kattalarnikiga nisbatan sezilarli o‘zgarishlar aniqlanmadi. Bolalarda sulbaktamning o‘rtacha T1/2 0,91 dan 1,42 soatgacha, tsefoperazonning esa 1,44 dan 1,88 soatgacha bo‘lgan.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Beta-laktam antibiotiklarni, jumladan, tsefalosporinlarni qabul qilgan bemorlarda jiddiy yuqori sezuvchanlik (anafilaktik) reaksiyalari rivojlanish holatlari qayd etilgan, ba'zan bu o'limga olib kelgan. Bunday reaksiyalar rivojlanish xavfi, anamnezida yuqori sezuvchanlik reaksiyalari bo'lgan bemorlarda yuqoriroq. Allergik reaksiya yuzaga kelganda preparatni bekor qilish va adekvat terapiya tayinlash zarur. Jiddiy anafilaktik reaksiyalar yuzaga kelganda zudlik bilan epinefrin (adrenalin) yuborish zarur. Vena ichiga glyukokortikosteroidlar yuboriladi va nafas yo'llarining o'tkazuvchanligi ta'minlanadi, shu jumladan intubatsiya. Og'ir o'tkir o't yo'llari obstruksiyasi, og'ir jigar kasalliklari, shuningdek, bu holatlardan biri bilan birga kechadigan buyrak funksiyasi buzilishlarida preparat dozasini tuzatish talab qilinishi mumkin. Jigar funksiyasi buzilgan va birga buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda tsefoperazonning zardobdagi konsentratsiyasini monitoring qilish va zarurat tug'ilganda uning dozasini tuzatish zarur. Agar bunday hollarda tsefoperazonning zardobdagi konsentratsiyasini muntazam monitoring qilish amalga oshirilmasa, uning sutkalik dozasi 2 g dan oshmasligi kerak. Tsefoperazon bilan davolashda, boshqa antibiotiklar kabi, kamdan-kam hollarda K vitamini yetishmovchiligi rivojlangan. Buning sababi, ehtimol, bu vitaminni sintez qiluvchi normal ichak mikroflorasining bostirilishidir. Xavf guruhiga to'liq bo'lmagan ovqatlanadigan bemorlar, malabsorbsiya (masalan, mukovistsidoz) bo'lgan bemorlar va uzoq muddat vena ichiga sun'iy ovqatlanishda bo'lgan bemorlar kiradi. Bunday hollarda, shuningdek, antikoagulyantlar qabul qilayotgan bemorlarda protrombin vaqtini nazorat qilish va ko'rsatmalar mavjud bo'lsa, K vitamini tayinlash zarur. Ekstref bilan uzoq muddatli davolashda (boshqa antibiotiklar kabi) sezgir bo'lmagan mikroorganizmlarning ortiqcha o'sishi kuzatilishi mumkin. Bemorlarni davolash davomida diqqat bilan kuzatish zarur. Ekstref bilan uzoq muddatli terapiyada ichki organlar funksiyasi ko'rsatkichlarini, jumladan, buyrak, jigar va gemopoez tizimini davriy nazorat qilish tavsiya etiladi. Bu ayniqsa yangi tug'ilgan, avvalo muddatidan oldin tug'ilgan va yosh bolalar uchun muhim.
Sulbaktam va tsefoperazon platsentar to'siqdan o'tadi.
Ekstrefni homiladorlik va laktatsiya davrida qo'llash faqat onaga kutilayotgan foyda homila yoki bolaga bo'lgan potentsial xavfdan ustun bo'lsa mumkin.
-
Dorilarning o'zaro ta'siri
Tsefoperazon bilan davolanish vaqtida va uni yuborgandan keyin 5 kungacha spirtli ichimliklar iste’mol qilinganda disulfiramga o‘xshash ta’sirlar qayd etilgan, ular issiq bosish, terlash, bosh og‘rig‘i va taxikardiya bilan xarakterlanadi. Shunga o‘xshash reaksiyalar ayrim boshqa tsefalosporinlar qo‘llanganda ham kuzatilgan, shuning uchun bemorlarni Ekstref bilan davolanish fonida spirtli ichimliklar iste’mol qilganda ularning paydo bo‘lishi mumkinligi haqida ogohlantirish kerak. Sun’iy ovqatlantirish (og‘iz orqali yoki parenteral) talab qilinadigan bemorlarda etanol saqlovchi eritmalarni qo‘llashdan saqlanish lozim.
Farmatsevtik o‘zaro ta’sir
Ekstref va aminoglikozidlar eritmalarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri aralashtirish mumkin emas, ular o‘rtasida farmatsevtik nomutanosiblik mavjudligini hisobga olish kerak. Agar Ekstref va aminoglikozidlar bilan birgalikda davolash o‘tkazilsa, ikkala preparat ketma-ket infuziyalar orqali alohida ikkilamchi kateterlar yordamida yuboriladi, asosiy kateter esa preparatlarning dozalari yuborilishi orasida eritma bilan yetarlicha yuviladi. Ekstref va aminoglikozid yuborilishi orasidagi intervallar kun davomida iloji boricha uzoq bo‘lishi kerak.
-
Dozani oshirib yuborilishi
Tsefoperazon natriy va sulbaktam natriyning odamda o‘tkir toksikligi haqida ma’lumot cheklangan.
Simptomlar: dozani oshirib yuborishda preparat qo‘llanganda qayd etilgan nojo‘ya ta’sirlar paydo bo‘lishi mumkin. Beta-laktam antibiotiklarining yuqori konsentratsiyasi orqa miya suyuqligida nevrologik buzilishlarga, jumladan, tutqanoqlarga olib kelishi mumkinligini hisobga olish zarur.
Davolash: simptomatik, gemodializ samarali, ayniqsa buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda.