Farmakologik xususiyatlari
D-Fruktoza-1,6-difosfat (FDF) hujayralar ichida sodir bo'ladigan glyukoliz jarayonida o'rta zanjirni tashkil etadi. U fosfofruktozinaza, piruvatkinaza va laktatdehidrogenazani faollashtirish orqali turli fermentativ reaksiyalarni boshqaradi. Uning hujayra ichidagi konsentratsiyalari hujayra turlariga qarab farq qiladi. Inson eritrotsitlarida FDF miqdori 6-10 mg/l ni tashkil etadi.
Biokimyoviy tadqiqotlar in vitro va in vivo shuni ko'rsatadiki, farmakologik dozalarida FDF hujayra membranasi bilan o'zaro ta'sir qiladi, qon aylanishida mavjud bo'lgan kalining hujayralar tomonidan so'rilishini rag'batlantiradi va energiya sarflovchi hujayra ichidagi fosfatlar va 2,3-difosfoglitseratning hosil bo'lishini stimulyatsiya qiladi. Boshqa tomondan, FDF mexanik jarohatlar sababli eritrotsitlarning gemolizini kamaytiradi va kimyoviy stimulyatsiyaga uchragan neytrofillarda erkin kislorod radikallarining ishlab chiqarilishini bostiradi.
Progresiv surunkali o'pka yo'llarining obstruktsiyasi (XOL) bo'lgan bemorlarda oziqlanish yetishmovchiligi belgilari kuzatilishi mumkin, bu esa nafas mushaklarining funksiyalariga ta'sir qilishi mumkin. Bunday bemorlar orasida gipofosfatemiyaning keng tarqalishi va buyraklarda fosfatlarning qayta so'rilishi bilan bog'liq nuqsonlar aniqlangan.
Bunday oziqlanish yetishmovchiligi va buyraklar orqali fosfatlarning yo'qolishi natijasida nafas va periferik mushaklardagi fosfor yetishmovchiligi teofillin, diuretiklar, kortikosteroidlar va β-reseptor agonistlari qabul qilish bilan bog'liq bo'lishi mumkin. Fosfor hujayralarning tarkibiy qismi hisoblanadi (membran fosfolipidlar, nuklein kislotalar, 2,3-difosfoglitserat, fosfoprotein). Uning tugashi nerv-mushak va miyokard o'zgarishlariga olib kelishi mumkin va XOL bilan og'rigan yomon oziqlangan bemorlarda nafas mushaklarining kuchsizlik va charchoqqa sabab bo'lishi mumkin. Eksperimental dietadan kelib chiqqan fosfor yetishmovchiligi nafas mushaklarining funksiyasini buzishini ko'rsatdi. Vaziyatni fosfor darajalarini tuzatish orqali to'g'rilash mumkin. Garchi XOL bo'lgan bemorlar uchun fosforli oziq-ovqat qo'shimchalarining samaradorligi yetarlicha o'rganilmagan bo'lsa-da, klinik tadqiqotlar FDF ni qo'llash ularning nafas mushaklarini kuchaytirish uchun, fosfor ionlari, PaO2 va kuchlilikni oshirish orqali foydali bo'lishi mumkinligini ko'rsatdi.