-
Tarkibi
1 ml eritma tarkibida Faol modda – bupivakain gidroxlorid 5 mg, Yordamchi moddalari natriy xlorid, 0,1 M xlorid kislota eritmasi yoki 0,1 M natriy gidroksid eritmasi pH 4,0-6,5 gacha, in'ektsiya uchun suv.
-
Qo'llanilishi
Spinal (subaraxnoidal yoki intratekal) anesteziya xirurgik va ginekologik aralashuvlarda - pastki oyoqlarda xirurgik operatsiyalar, shu jumladan son sohasidagi operatsiyalar, davomiyligi 1,5 dan 4 soatgacha. - qorin bo'shlig'i organlari va urologik operatsiyalarda davomiyligi 1,5-3 soat.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
-Amid turidagi mahalliy anestezik preparatlarga va har qanday yordamchi moddalarga yuqori sezuvchanlik. -Markaziy asab tizimining o‘tkir faol kasalliklari (masalan, meningit, o‘sma, poliomiyelit, bosh ichiga qon quyilishi). -Umurtqa kanalining stenozi va umurtqa pog‘onasining o‘tkir kasalliklari (masalan, spondilit, o‘sma, sil) yoki yaqinda o‘tkazilgan umurtqa jarohati (masalan, sinish). -Sepsis. -Pernitsioz anemiya orqa miya subakut kombinirlangan degeneratsiyasi bilan. -Punktatsiya sohasida yoki punktatsiya joyiga yaqin terining piojen infeksiyasi. -Kardiogen yoki gipovolemik shok. -Qon ivishining buzilishi yoki antikoagulyantlar bilan davolash kursi o‘tayotgan bemorlarda.
-
Qo'llash usuli
Kiritish yo‘li – intratekal. Bemor uchun ma’lum bir doza preparat buyurilganda shifokor bemorning jismoniy holatini baholashi kerak. Preparatning spinal yuborilishi faqatgina lyumbal punktsiya orqali subaraxnoidal soha aniq aniqlangandan so‘ng amalga oshiriladi. Anesteziya davomiyligi doza miqdoriga bog‘liq, biroq dori vositasining segmentar darajalarda infiltratsiyasini aniqlashda qiyinchiliklar yuzaga kelishi mumkin, ayniqsa izobarik (oddiy) eritma ishlatilganda. Kattalar Jadvalda ko‘rsatilgan blokada uchun dozalash o‘rtacha yoshdagi kattalar uchun o‘rtacha deb qaraladi. Inyeksiya joyi L3 umurtqa ostida. Anesteziya darajasiPunktsiya sohasiTana holatiDozaTa’sir boshlanishi, min Ta’sir davomiyligi, soatKo‘rsatmalar mlmgL1L3/4/5Gorizontal2-310-155-82-3 Pastki oyoqlarda operatsiyalar.Urologik operatsiyalar. T10L3/4/5Gorizontal3-415-205-8 3-4Son bo‘g‘imi va abdominal operatsiyalar. Qariyalar Qariyalarga (70 yoshdan katta) yuboriladigan doza 10-20 % ga kamaytiriladi, chunki nerv tolalari holati yomonlashadi, akson sezuvchanligi oshadi va buyrak klirensi kamayadi. 40 kg gacha bo‘lgan bolalar Kattalar va bolalar o‘rtasidagi farqlardan biri chaqaloqlar va yangi tug‘ilganlarda orqa miya suyuqligi hajmining nisbatan katta bo‘lishidir. Shuning uchun kattalardagi kabi blokada darajasiga erishish uchun tana vazniga nisbatan nisbatan katta doza talab qilinadi. Tana vazni (kg)Doza (mg/kg) 5 kg0,40-0,50 mg/kg 5-15 kg0,30-0,40 mg/kg 15-40 kg0,25-0,30 mg/kg
-
Nojo´ya ta´sirlar
Anestezikdan namoyon bo'ladigan nojo'ya ta'sirlarni nerv uchlariga blokada ta'sirining fiziologik ta'sirlaridan (masalan, arterial bosimning pasayishi, bradikardiya) ajratish qiyin.
Juda tez-tez:
gipotoniya, bradikardiya, ventrikulyar taxikardiya;
ko'ngil aynishi, oshqozon tarkibini evakuatsiya qilishning sekinlashuvi.
Tez-tez:
paresteziya, bosh og'rig'i, qo'zg'alish, bezovtalik, tremor, titroq, tutqanoq harakatlari, depressiya, uyquchanlik, qo'rquv hissi, ongning chalkashligi, isteriya, nistagm, noaniq nutq;
bradikardiya;
gipertoniya, trombotsitlar agregatsiyasining inhibatsiyasi;
qusish;
siydik tutilishi, siydik tutolmaslik.
Kamdan-kam:
tutqanoqlar, og'iz sohasida paresteziya, tilning uvishishi, ko'rishning buzilishi, hushdan ketish, quloqda shovqin, dizartriya;
mushaklarning bo'shashishi va zaifligi, bel sohasida og'riq, in'ektsiya joyida og'riq, to'qimalarning nekrozi.
Juda kamdan-kam:
allergik reaksiyalar, anafilaktik reaksiyalar/shok;
neyropatiya, periferik nervlarning shikastlanishi, paraplegiya, falaj, araknoidit, bosh miya ustuni funksiyasining to'liq qaytar reversible yo'qolishi, o'tkinchi ishemik miya qon aylanishining buzilishi;
diplopiya;
yurak to'xtashi, kardiogen shok, aritmiyalar;
nafas olishning bostirilishi, nafas to'xtashi;
gipoglikemiya;
jigar fermentlari miqdorining oshishi;
quloqda shang'illash.
-
Farmakologik xususiyatlari
Bupivakain uzoq ta’sir qiluvchi amid turidagi anestezik hisoblanadi. Nerv tolasi orqali impulslarning o‘tishini natriy kanallariga ta’sir qilish orqali qaytar tarzda bloklaydi, gipotenziya ta’sirini ko‘rsatadi, yurak urish tezligini sekinlashtiradi. Anesteziyaning boshlanishi va davomiyligi dori vositasining yuborilish joyiga bog‘liq. Amid turidagi anesteziklar nerv tolasi membranasidagi natriy kanallari darajasida ishlashi taxmin qilinadi. Bupivakain yog‘larda yaxshi eriydi. BUPIVAKAIN GRINDEKS SPINAL inyektsiya uchun eritma 5 mg/ml izobarik hisoblanadi, 37 oS da nisbiy zichligi 1,000.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Spinal anesteziya faqat tajribali mutaxassis nazorati ostida jihozlangan operatsionada o'tkazilishi kerak. Anesteziolog butun operatsiya davomida ishtirok etishi va uning tugashidan so'ng anesteziyadan chiqishni nazorat qilishi kerak. Tomir ichiga infuziyalarni boshlash spinal anesteziyadan oldin amalga oshirilishi kerak. Barcha anesteziklar singari bupivakain ham preparatning qon tarkibida yuqori konsentratsiyasi yuzaga kelganda (tasodifiy tomir ichiga yuborilganda) markaziy asab tizimi va yurak-qon tomir tizimiga toksik ta'sir ko'rsatishi mumkin (ventrikulyar aritmiya, ventrikulyar fibrillyatsiya, to'satdan yurak-qon tomir kollapsi va o'lim). Ayrim hollarda reanimatsiya qiyinlashadi yoki mos tayyorgarlik va terapiyaga qaramay, imkonsiz bo'ladi. Mahalliy anestezik turidan qat'i nazar, gipotoniyaga va bradikardiyaga olib kelishi mumkin. Buni oldini olish uchun oldindan infuzion eritmalar tomchilab yuboriladi yoki mushak ichiga 20-40 mg efedrin, yoki tomir ichiga 5-10 mg efedrin yuboriladi. Gipotoniya odatda gemorragik yoki degidratatsiya tufayli gipovolemiya bo'lgan bemorlarda, shuningdek, yangi o'sma yoki homiladorlikning kech bosqichida aortakavalyar okklyuziya bo'lgan bemorlarda rivojlanadi. Gipotoniya koronar va serebrovaskulyar kasalliklari bo'lgan bemorlar tomonidan yomon ko'chiriladi. Yuqori blokadalar o'tkazilganda ba'zan qovurg'alararo mushaklar yoki diafragma parezi rivojlanishi mumkin, ayniqsa homiladorlik davrida. Kamdan-kam hollarda sun'iy nafas olishni amalga oshirishga to'g'ri keladi. Intratekal anesteziya kamdan-kam hollarda nerv shikastlanishiga va paresteziya, anesteziya, mushak zaifligi va falajga olib kelishi mumkin. Ba'zan bu effektlar orqaga qaytmaydi. Anesteziyadan oldin bemorlarning jismoniy holatini yaxshilash muhim, garchi yuqori xavfli ba'zi bemorlarda spinal anesteziya umumiy anesteziyaga nisbatan afzal bo'lishi mumkin. Bupivakainning eruvchanligi pH > 6,5 da kamayadi. Bu ishqoriy eritmalar bilan birga qo'llanganda hisobga olinishi kerak.
-
Dozani oshirib yuborilishi
Bupivakain Grindeks Spinal yuqorida ko‘rsatilgan dozalarda qo‘llanilganda, preparatning qon zardobida sistemali toksiklik chaqiradigan darajadagi konsentratsiyasiga erishib bo‘lmaydi. Ammo, agar bir vaqtda boshqa mahalliy anesteziya vositalari ham qo‘llanilgan bo‘lsa, toksik ta’sir kuchayishi va sistemali toksik reaksiyalar yuzaga kelishi mumkin. Sistemali toksik reaksiyalar asosan markaziy asab tizimi (MAT) va yurak-qon tomir tizimida namoyon bo‘ladi. Bunday reaksiyalar preparatning qonda yuqori konsentratsiyasi yoki dori vositasining yaxshi qon aylanishiga ega hududlardan juda tez so‘rilishi natijasida yuzaga keladi. MAT reaksiyalari uzoq ta’sir qiluvchi amid tipidagi barcha anesteziklar uchun o‘xshash bo‘lib, yurak-qon tomir tizimi tomonidan reaksiyalar ko‘proq kiritilgan dori vositasining xususiyatlariga bog‘liq. Markaziy asab tizimi Preparatning MATga toksik ta’siri simptomlarning bosqichma-bosqich kuchayishi bilan namoyon bo‘ladi. Birinchi simptomlar og‘iz atrofida va tilning uvishishi, karaxtlik, eshitishning kuchayishi, quloqda shovqin va ko‘rishning yomonlashishi hisoblanadi. Yanada jiddiy buzilishlar dizartriya, mushaklarning titrashi ko‘rinishida namoyon bo‘ladi, bu tutqanoqlardan oldin paydo bo‘ladi. Bu nojo‘ya ta’sirlarni nevrotik xatti-harakatlar bilan aralashtirib yubormaslik kerak. Keyinchalik hushdan ketish va katta epileptik tutqanoq yuzaga kelishi mumkin, bu bir necha soniyadan bir necha daqiqagacha davom etishi mumkin. Tutqanoqlardan so‘ng tezda gipoksiya va giperkapniya rivojlanadi, bu mushaklarning kuchaygan ishlashi natijasida yuzaga keladi. Natijada nafas olish buziladi va nafas yo‘llarining o‘tkazuvchanligi buziladi. Og‘ir hollarda nafas olish to‘xtashi mumkin. Atsidoz, gipokaliemiya va gipoksiya toksik reaksiyani yanada kuchaytiradi. Toksik reaksiyani kamaytirish dori vositasining MATdan chiqarilish tezligi va uning metabolizmi bilan bog‘liq. Tutqanoqlar yuzaga kelganda terapiya talab qilinadi. Davolash maqsadi – kislorod yetkazib berilishini ta’minlash, tutqanoqlarni to‘xtatish va qon aylanishini qo‘llab-quvvatlashdir. Agar tutqanoqlar 15-20 soniya ichida o‘z-o‘zidan to‘xtamasa, vena ichiga 100-150 mg tiopenton yuboriladi, 5-10 mg diazepam yuborish mumkin. Yurak-qon tomir tizimi Yurak-qon tomir tizimi tomonidan toksik reaksiyalar faqat dori vositasining og‘ir dozasi oshib ketgan hollarda kuzatiladi. MATning prodromal simptomlari e’tibordan chetda qolishi mumkin, agar bemor sedativ dori vositalari bilan kuchli falajlangan bo‘lsa yoki umumiy narkoz ostida bo‘lsa. Toksik reaksiyalar gipotenziya, bradikardiya, aritmiya va hatto yurak to‘xtashi ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Bolalarda, agar blokada umumiy narkoz ostida o‘tkazilgan bo‘lsa, erta toksik reaksiyalarni aniqlashda qiyinchiliklar bo‘lishi mumkin. Agar yurak-qon tomir tizimining xavfli susayishi (gipotenziya, bradikardiya) kuzatilsa, vena ichiga 5-10 mg efedrin yuboriladi va zarur bo‘lsa, efedrin yuborish 2-3 daqiqadan so‘ng takrorlanadi. Qon aylanishi to‘xtagan hollarda darhol kardiopulmonar reanimatsiya boshlanadi. Bupivakain dozasi oshib ketganda gemodializ samarasizdir. Agar sistemali toksiklik yoki to‘liq spinal blokada belgilari yuzaga kelsa, darhol dori vositasini yuborishni to‘xtatish va yurak-qon tomir hamda nevrologik simptomlarni (tutqanoqlar, MATning susayishi) davolash zarur. Gipovolemiya bo‘lgan bemorlarda intratekal anesteziya vaqtida to‘satdan va og‘ir gipotenziya rivojlanishi mumkin.
-
Dorilarning o'zaro ta'siri
Boshqa dori vositalari, masalan, mahalliy anesteziklar va antiaritmik vositalar (lidokain, meksiletin, amiodaron), bupivakain eritmasining ta'siri va to'g'ri dozasini hisoblashga ta'sir qilishi, shuningdek, qo'shimcha toksik ta'sir xavfini oshirishi mumkin. Barbituratlar bilan bir vaqtda qo'llanganda bupivakainning qondagi konsentratsiyasi kamayishi mumkin.
MAO ingibitorlari (prokarbazin, selegilin) bilan qo'llanganda arterial bosimning haddan tashqari pasayish xavfi oshadi. Mahalliy anesteziklar markaziy asab tizimini (MAT) bostiruvchi dori vositalari bilan birga qo'llanganda MAT bostirilishini kuchaytiradi. Antikoagulyantlar qon ketish rivojlanish xavfini oshiradi. Bupivakain in'ektsiyasi joyini og'ir metallar saqlovchi dezinfektsiyalovchi eritmalar bilan ishlov berishda mahalliy reaksiya, og'riq va shish ko'rinishida rivojlanish xavfi oshadi. Galotan bilan umumiy ingalyatsion anesteziya bilan birga qo'llanganda bupivakainning kardiotoksikligi rivojlanish xavfi oshadi. Bupivakain miorelaksant dori vositalarining ta'sirini kuchaytiradi va uzaytiradi, antiasthenik dori vositalari bilan skelet mushaklariga ta'siri bo'yicha antagonizm namoyon qiladi, ayniqsa yuqori dozalarda qo'llanganda, bu miasteniya davolashini qo'shimcha tuzatishni talab qiladi. Xolinesteraza ingibitorlari mahalliy anestezik dori vositalarining metabolizmini pasaytiradi.