Tabletkalar - 1 tab.: atsetilsalitsil kislotasi 500 mg.

Revmatizm, revmatoid artrit, infeksion-allergik miokardit; infeksion-yallig‘lanish kasalliklarida isitma; turli kelib chiqishli (jumladan, nevralgiya, mialgiya, bosh og‘rig‘i) yengil va o‘rtacha og‘riq sindromi; tromboz va emboliyalar profilaktikasi; miokard infarktining birlamchi va ikkilamchi profilaktikasi; ishemik tipdagi miya qon aylanishi buzilishlarining profilaktikasi. Klinik immunologiya va allergologiyada: asta-sekin oshirib boriladigan dozalarda uzoq muddatli "aspirin" desensitizatsiyasi va "aspirin" astma hamda "aspirin triadasi" bo‘lgan bemorlarda YOKVga barqaror tolerantlik shakllantirish uchun.

Me’da-ichak yo‘lining eroziya-yarali shikastlanishlari zo‘rayish bosqichida, me’da-ichakdan qon ketishi, "aspirin triadasi", anamnezda atsetilsalisil kislotasi va boshqa YOKS qabul qilish natijasida paydo bo‘lgan eshakemi, rinit bo‘lishi, gemofiliya, gemorragik diatez, gipoprotrombinemiya, aortaning ajraluvchi anevrizmasi, portal gipertenziya, vitamin K yetishmovchiligi, jigar va/yoki buyrak yetishmovchiligi, glyukoza-6-fosfatdegidrogenaza yetishmovchiligi, Reyye sindromi, bolalar yoshi (15 yoshgacha - virusli kasalliklar fonida gipertermiya bo‘lgan bolalarda Reyye sindromi rivojlanish xavfi), homiladorlikning I va III trimestrlari, laktatsiya davri, atsetilsalisil kislotasi va boshqa salitsilatlarga yuqori sezuvchanlik.

Individual. Kattalar uchun bir martalik doza 40 mg dan 1 g gacha, kunlik doza 150 mg dan 8 g gacha; qabul qilish soni - kuniga 2-6 marta.

Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan:- ko'ngil aynishi, qusish, anoreksiya, epigastriy sohasida og'riq, diareya; kamdan-kam hollarda - eroziyali-yarali shikastlanishlar, me'da-ichak yo'llaridan qon ketishi, jigar funksiyasining buzilishi. Markaziy asab tizimi tomonidan:- uzoq muddat qo'llanganda bosh aylanishi, bosh og'rig'i, ko'rishning qaytariladigan buzilishlari, quloqda shovqin, aseptik meningit mumkin. Qon hosil qilish tizimi tomonidan:- kamdan-kam hollarda - trombotsitopeniya, anemiya. Qon ivish tizimi tomonidan:- kamdan-kam hollarda - gemorragik sindrom, qon ketish vaqtining uzayishi. Siydik ajratish tizimi tomonidan:- kamdan-kam hollarda - buyrak funksiyasining buzilishi; uzoq muddat qo'llanganda - o'tkir buyrak yetishmovchiligi, nefrotik sindrom. Allergik reaksiyalar:- kamdan-kam hollarda - teri toshmasi, Kvinke shishi, bronxospazm, "aspirin triadasi" (bronxial astma, qaytalanuvchi burun va burun atrofidagi bo'shliqlarning polipozi va atsetilsalitsil kislotasi hamda pirazolon qatoridagi dori vositalariga toqat qilmaslikning birikmasi). Boshqalar:- ayrim hollarda - Reyye sindromi; uzoq muddat qo'llanganda - surunkali yurak yetishmovchiligi simptomlarining kuchayishi.

Yallig‘lanishga qarshi, og‘riq qoldiruvchi va isitmani tushiruvchi ta’sir ko‘rsatadi, shuningdek, trombotsitlar agregatsiyasini susaytiradi. Ta’sir mexanizmi araxidon kislota metabolizmining asosiy fermenti bo‘lgan TsOG faolligini susaytirish bilan bog‘liq, u prostaglandinlarning oldingi bosqichi bo‘lib, ular yallig‘lanish, og‘riq va isitma patogenezida asosiy rol o‘ynaydi. Prostaglandinlar (asosan E1) miqdorining termoregulyatsiya markazida kamayishi teri tomirlarining kengayishi va terlashning ortishi natijasida tana haroratining pasayishiga olib keladi. Og‘riq qoldiruvchi effekt markaziy va periferik ta’sir bilan bog‘liq. Trombotsitlar agregatsiyasi, adgeziyasi va tromb hosil bo‘lishini trombotsitlarda tromboksan A2 sintezini bostirish hisobiga kamaytiradi. Nostabil stenokardiyada o‘lim va miokard infarkti rivojlanish xavfini kamaytiradi. Yurak-qon tomir tizimi kasalliklarining birlamchi profilaktikasida va miokard infarktining ikkilamchi profilaktikasida samarali. Sutkalik 6 g va undan ortiq dozada jigar hujayralarida protrombin sintezini bostiradi va protrombin vaqtini oshiradi. Plazmaning fibrinolitik faolligini oshiradi va K vitaminiga bog‘liq ivish omillari (II, VII, IX, X) konsentratsiyasini kamaytiradi. Jarrohlik aralashuvlar vaqtida gemorragik asoratlarni ko‘paytiradi, antikoagulyantlar bilan davolash fonida qon ketish xavfini oshiradi. Siydik kislotasining chiqarilishini rag‘batlantiradi (uning buyrak kanallari orqali reabsorbtsiyasini buzadi), biroq yuqori dozalarda. Oshqozon shilliq qavatida TsOG-1 bloklanishi gastroprotektor prostaglandinlarning susayishiga olib keladi, bu esa shilliq qavatning yaralanishi va keyingi qon ketishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Ehtiyotkorlik bilan jigar va buyrak kasalliklari bo‘lgan bemorlarda, bronxial astma, eroziyali-yarali shikastlanishlar va me’da-ichak yo‘llaridan qon ketishlar anamnezida, qon ketuvchanlik oshganida yoki bir vaqtda antikoagulyant terapiya olib borilayotganida, dekompensatsiyalangan surunkali yurak yetishmovchiligida qo‘llaniladi. Asetilsalisil kislotasi hatto kichik dozalarda ham organizmdan siydik kislotasining chiqarilishini kamaytiradi, bu esa moyil bemorlarda podagraning o‘tkir xurujiga sabab bo‘lishi mumkin. Uzoq muddatli terapiya va/yoki asetilsalisil kislotasining yuqori dozalarda qo‘llanilishi shifokor nazorati va gemoglobin darajasini muntazam nazorat qilishni talab qiladi. Asetilsalisil kislotasini yallig‘lanishga qarshi vosita sifatida kunlik 5-8 g dozada qo‘llash me’da-ichak yo‘llari tomonidan nojo‘ya ta’sirlar rivojlanish ehtimoli yuqori bo‘lgani uchun cheklangan. Jarrohlik aralashuvidan oldin, operatsiya davomida va operatsiyadan keyingi davrda qon ketuvchanlikni kamaytirish uchun salitsilatlarni qabul qilishni 5-7 kun oldin to‘xtatish kerak. Uzoq muddatli terapiya davomida umumiy qon tahlili va najasni yashirin qon uchun tekshirish o‘tkazish zarur. Asetilsalisil kislotasini pediatriyada qo‘llash mumkin emas, chunki bolalarda virusli infeksiya holatida asetilsalisil kislotasi ta’sirida Reyye sindromi rivojlanish xavfi ortadi. Reyye sindromining simptomlari uzoq davom etuvchi qusish, o‘tkir ensefalopatiya, jigar kattalashuvi hisoblanadi. Davolash davomiyligi (shifokor bilan maslahatlashmasdan) analjezik vosita sifatida buyurilganda 7 kundan, isitmani tushiruvchi sifatida esa 3 kundan oshmasligi kerak. Davolash davrida bemor spirtli ichimliklar iste’mol qilishdan tiyilishi lozim.

Boshqa nosteroid yallig‘lanishga qarshi preparatlar yoki urikozurik vositalar, bilvosita ta’sir qiluvchi antikoagulyantlar, tiklopidin, natriy geparini, alfa-interferon, metotreksat bilan bir vaqtda qo‘llash tavsiya etilmaydi. Birga qo‘llanganda diuretiklar, gipotenziya vositalari, siydik kislotasini chiqarishga yordam beruvchi podagraga qarshi vositalarning samaradorligini kamaytiradi. Og‘iz orqali qabul qilinadigan gipoglikemik vositalarning ta’sirini kuchaytiradi. Glyukokortikosteroidlar bilan bir vaqtda qabul qilinsa, me’da-ichak trakti eroziya-yara shikastlanishi xavfini oshiradi. Atsetilsalitsil kislotasi digoksin, barbituratlar va litiy tuzlarining qon plazmasidagi konsentratsiyasini oshiradi, magniy va/yoki alyuminiy gidroksidini o‘z ichiga olgan antatsid vositalar bilan birga qo‘llanganda atsetilsalitsil kislotasining so‘rilishi sekinlashadi va yomonlashadi.

Siptomlar: (bir martalik doza 150 mg/kg dan kam - o'tkir zaharlanish yengil hisoblanadi, 150-300 mg/kg - o'rtacha, 300 mg/kg dan ortiq - og'ir): salitsilizim sindromi (ko'ngil aynishi, qusish, quloqda shovqin, ko'rishning buzilishi, bosh aylanishi, kuchli bosh og'rig'i, umumiy holsizlik, isitma - kattalarda yomon prognoz belgisi). Og'ir zaharlanish - o'pkaning markaziy genezli giperventilyatsiyasi, respirator alkaloz, metabolik atsidoz, ongning chalkashishi, uyquchanlik, kollaps, tutqanoq, anuriya, qon ketishlar. Dastlab o'pkaning markaziy giperventilyatsiyasi nafas alkaloziga olib keladi - nafas qisishi, bo'g'ilish, sianoz, sovuq yopishqoq ter; intoksikatsiya kuchayishi bilan nafas olish falaji va oksidlovchi fosforillanishning uzilishi kuchayadi, bu esa respirator atsidozga olib keladi. Surunkali dozani oshirib yuborishda plazmada aniqlanadigan konsentratsiya intoksikatsiya og'irligi darajasi bilan yaxshi korrelyatsiyalanmaydi. Surunkali intoksikatsiya rivojlanishining eng yuqori xavfi bir necha kun davomida 100 mg/kg/kun dan ortiq qabul qilgan keksalarda kuzatiladi. Bolalar va keksalarda salitsilizimning dastlabki belgilarini har doim ham aniqlash mumkin emas, shuning uchun vaqti-vaqti bilan qonda salitsilatlar miqdorini aniqlash maqsadga muvofiq: 70 mg% dan yuqori konsentratsiya o'rtacha yoki og'ir zaharlanishni ko'rsatadi; 100 mg% dan yuqori - nihoyatda og'ir, prognozi yomon. O'rtacha va og'ir zaharlanishda shifoxonaga yotqizish zarur. Davolash: qusishni chaqirish, faollashtirilgan ko'mir va ich ketkazuvchi vositalar buyurish, kislota-ishqor muvozanati va elektrolit balansini doimiy nazorat qilish; moddalar almashinuvi holatiga qarab natriy gidrokarbonat, natriy sitrat yoki natriy laktat eritmasini yuborish. Ishqoriy zaxiraning oshishi asetilsalitsil kislotasining chiqarilishini siydikni ishqoriylashtirish hisobiga kuchaytiradi. Siydikni ishqoriylashtirish salitsilatlar konsentratsiyasi 40 mg% dan yuqori bo'lsa ko'rsatiladi va natriy gidrokarbonatning tomir ichiga infuziyasi bilan ta'minlanadi (88 mEkvl 1 l 5% dekstroza eritmasida, 10-15 ml/soat/kg tezlikda); aylanib yuruvchi qon hajmini tiklash va diurezni induktsiyalash natriy gidrokarbonatni xuddi shu dozada va eritmada yuborish bilan, 2-3 marta takrorlanadi. Keksalarda ehtiyotkorlik bilan qo'llash kerak, chunki suyuqlikning intensiv infuziyasi o'pka shishiga olib kelishi mumkin. Siydikni ishqoriylashtirish uchun atsetazolamid qo'llash tavsiya etilmaydi (atsidoz chaqirishi va salitsilatlarning toksik ta'sirini kuchaytirishi mumkin). Gemodializ salitsilatlar konsentratsiyasi 100-130 mg% dan yuqori bo'lsa, surunkali zaharlanishi bo'lgan bemorlarda esa 40 mg% va undan past bo'lsa, ko'rsatmalar mavjud bo'lsa (refrakter atsidoz, holatning progresiv yomonlashuvi, markaziy asab tizimining og'ir zararlanishi, o'pka shishi va buyrak yetishmovchiligi) ko'rsatiladi. O'pka shishida - kislorod bilan boyitilgan aralashma bilan sun'iy nafas oldirish.