Maxsus ko'rsatmalar
Sitostatik vositalarni qabul qilayotgan bemorlarni, shuningdek, 5 yoshgacha bo‘lgan bolalarni natriy metamizol bilan davolash faqat shifokor nazorati ostida amalga oshirilishi kerak.
Preparatni yuborish qoidalari
Arterial bosimning keskin pasayishi xavfini minimallashtirish va anafilaktik yoki anafilaktoid reaksiya rivojlanishida preparat yuborilishini o‘z vaqtida to‘xtatish imkoniyatini ta’minlash uchun, vena ichiga yuborish juda sekin, daqiqasiga 1 ml dan oshmagan tezlikda (bu natriy metamizolning 500 mg/min ga to‘g‘ri keladi) amalga oshirilishi kerak. Mushak ichiga yuborishda mushak ichiga yuborish uchun uzun igna ishlatilishi lozim.
Anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalar
Natriy metamizolga yuqori sezuvchanlik reaksiyalari rivojlanish xavfi quyidagi holatlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin:
- analgetik bronxial astma, ayniqsa, birga kechuvchi polipoz rinosinusit bilan;
- surunkali eshakemi;
- spirtli ichimliklarga toqat qilmaslik (spirtga yuqori sezuvchanlik), bunda hatto ba’zi spirtli ichimliklarning oz miqdorini qabul qilishda ham bemorlarda aksirish, ko‘zdan yosh oqishi va yuzning kuchli qizarishi kuzatiladi. Spirtga toqat qilmaslik ilgari aniqlanmagan aspirin astmasi sindromi mavjudligidan dalolat berishi mumkin;
- bo‘yoqlarga (masalan, tartrazin) yoki konservantlarga (masalan, benzoat) toqat qilmaslik yoki yuqori sezuvchanlik.
Natriy metamizolni qo‘llashdan oldin bemordan anamnеstik ma’lumotlarni aniqlash uchun sinchkov so‘rov o‘tkazish zarur.
Anafilaktik reaksiyalar rivojlanish xavfi aniqlanganda, preparatni qabul qilish faqat kutilayotgan foyda va mumkin bo‘lgan xavf nisbati sinchiklab baholanganidan so‘ng mumkin. Bunday bemorlarda natriy metamizol qo‘llanilganda ularning holatini qat’iy tibbiy nazorat qilish va anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalar rivojlanishida zudlik bilan yordam ko‘rsatish vositalari mavjud bo‘lishi kerak.
Predispozitsiyalangan bemorlarda anafilaktik shok rivojlanishi mumkin, shuning uchun astma yoki atopiyaga ega bemorlarga natriy metamizol ehtiyotkorlik bilan buyurilishi kerak. Natriy metamizol qabul qilganda anafilaktoid reaksiyalar rivojlanadigan bemorlar boshqa narkotik bo‘lmagan analgetiklar/NSVPga ham shunday reaksiyalar rivojlanish xavfiga ega.
Natriy metamizol qabul qilganda anafilaktik yoki boshqa immun vositasida yuzaga keladigan reaksiyalar (masalan, agranulositoz) rivojlanadigan bemorlar boshqa pirazolon va pirazolidinlarni qabul qilganda ham shunday reaksiyalar rivojlanish xavfiga ega.
Og‘ir teri reaksiyalari
Natriy metamizol qabul qilish fonida hayot uchun xavfli teri reaksiyalari, masalan, Stivens-Djonson sindromi (SDS) va toksik epidermal nekroliz (TEN) tasvirlangan. SDS va TEN simptomlari, jumladan, pufakchalar yoki shilliq qavat zararlanishi bilan kechuvchi teri toshmasi paydo bo‘lsa, natriy metamizol bilan davolashni darhol to‘xtatish va keyinchalik ushbu toifadagi bemorlarda preparatni qo‘llamaslik kerak. Bemorlar ushbu kasalliklarning simptomlari haqida xabardor bo‘lishi kerak. Ular, ayniqsa, davolashning dastlabki kunlarida, teri reaksiyalarini diqqat bilan nazorat qilishlari lozim.
Agranulositoz
Uzoq muddatli qo‘llashda (7 kundan ortiq) periferik qon manzarasini nazorat qilish zarur. Natriy metamizol qabul qilish fonida agranulositoz rivojlanishi mumkin. U juda kam uchraydi, kamida bir hafta davom etadi, doza bilan bog‘liq emas, og‘ir kechishi, hayot uchun xavfli bo‘lishi va ayrim hollarda o‘limga olib kelishi mumkin. Shu sababli, quyidagi simptomlar: sababsiz harorat ko‘tarilishi, titroq, tomoq og‘rig‘i, yutishda qiyinchilik, stomatit, og‘iz bo‘shlig‘ining eroziya-yarali zararlanishlari, vaginit yoki proktit, periferik qonda neytrofillar sonining 1500/mm3 dan kam bo‘lishi aniqlansa, darhol shifokorga murojaat qilish va preparatni bekor qilish zarur.
Pantsitopeniya
Pantsitopeniya rivojlangan taqdirda davolashni darhol to‘xtatish, qonning kengaytirilgan tahlil ko‘rsatkichlarini normallashguncha nazorat qilish zarur.
Barcha bemorlar natriy metamizol qabul qilish fonida qon tomoni patologik o‘zgarishlar umumiy holsizlik, infeksiyalar, doimiy isitma, gematoma hosil bo‘lishi, qon ketish, oqarish kabi simptomlar bilan kechishi mumkinligi va bu holatda darhol shifokorga murojaat qilish zarurligi haqida xabardor bo‘lishi kerak.
Izolyatsiyalangan gipotenziya reaksiyalari
Natriy metamizol izolyatsiyalangan gipotenziya reaksiyalarini chaqirishi mumkin. Ushbu reaksiyalar doza bog‘liq bo‘lishi mumkin. Bunday reaksiyalar xavfi quyidagi holatlarda ham yuqori: oldindan arterial gipotenziya, aylanayotgan qon hajmining kamayishi yoki degidratatsiya, beqaror gemodinamika yoki o‘tkir qon aylanishi buzilishi (masalan, miokard infarkti yoki jarohatli bemorlarda), isitma bo‘lgan bemorlarda. Shu sababli, bunday bemorlarda batafsil diagnostika o‘tkazish va ularni diqqat bilan kuzatish zarur. Gipotenziya reaksiyalari xavfini kamaytirish uchun oldini olish choralarini (gemodinamikani barqarorlashtirish) ko‘rish mumkin. Arterial bosimning pasayishiga yo‘l qo‘yib bo‘lmaydigan bemorlarda (masalan, og‘ir ishemik yurak kasalligi yoki miya arteriyalarining ahamiyatli stenozida) natriy metamizol faqat gemodinamik parametrlarni diqqat bilan nazorat qilish sharti bilan qo‘llanilishi mumkin.
Qorin og‘rig‘i
Preparatni qorin sohasidagi o‘tkir og‘riqlarni bartaraf etish uchun (ular sababini aniqlashgacha) qo‘llash mumkin emas.
Jigar va buyrak funksiyasi buzilishi
Jigar yoki buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda natriy metamizolni yuqori dozalarda qabul qilishdan saqlanish tavsiya etiladi, chunki preparatning chiqarilishi sekinlashadi. Preparat natriy saqlaydi, bu natriy miqdori past bo‘lgan dietada bo‘lgan shaxslar uchun hisobga olinishi kerak.
Homiladorlik va laktatsiya davrida qo‘llash
Homiladorlik
Natriy metamizol platsentar to‘siqdan o‘tadi. Homiladorlik davrida natriy metamizolni qo‘llash bo‘yicha ma’lumotlar cheklangan. Doklinik tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, natriy metamizolning teratogen ta’siri sichqon va quyonlarda aniqlanmagan, yuqori dozalarda fetotoksiklik kuzatilgan.
Odamlarda qo‘llash bo‘yicha yetarli ma’lumotlar yo‘qligi sababli, natriy metamizol homiladorlikning birinchi va uchinchi trimestrida qabul qilinmasligi kerak.
Homiladorlikning ikkinchi trimestrida natriy metamizol faqat onaga kutilayotgan foyda homilaga bo‘lgan potentsial xavfdan ustun bo‘lsa qo‘llanilishi mumkin. Natriy metamizol prostaglandinlar sintezini kuchsiz inhibe qilsa-da, arterial (Botallo) yo‘li muddatidan oldin (bachadonda) yopilishi, shuningdek, ona yoki yangi tug‘ilgan chaqaloqda trombotsitlar agregatsiyasi buzilishi bilan bog‘liq perinatal asoratlar ehtimolini istisno qilib bo‘lmaydi.
Shuning uchun natriy metamizol homiladorlikning uchinchi trimestrida qo‘llash mumkin emas.
Laktatsiya davri
Natriy metamizol metabolitlari ona suti tarkibiga o‘tadi, shuning uchun preparatni qabul qilishda, shuningdek, oxirgi doza qabul qilingandan keyin 48 soat davomida emizishni to‘xtatish zarur.
Transport vositalarini boshqarish yoki boshqa mexanizmlar bilan ishlashga ta’siri
Dori preparatining nojo‘ya reaksiyalari profilini hisobga olgan holda, transport vositalarini boshqarishda, mexanizmlar bilan ishlashda, shuningdek, yuqori diqqat va tez psixomotor reaksiyalar talab qilinadigan ishlarni bajarishda ehtiyotkorlikka rioya qilish kerak.