Extiyotkorlik bilan
Extiyotkorlik bilan
Extiyotkorlik bilan
Extiyotkorlik bilan
Metamizol natriy va boshqa pirazolon hosilalariga, shuningdek, pirazolidinlarga, masalan, fenilbutazon (shu jumladan, ushbu preparatlarni qabul qilish natijasida agranulositoz rivojlangan bemorlar) ga yuqori sezuvchanlik; analgetik bronxial astma yoki analgetiklarga toqat qilmaslik (urtikariya-angionevrotik shish turi bo'yicha), ya'ni bronxospazm yoki anafilaktoid reaksiyalarning boshqa shakllari (masalan, urtikariya, rinit, angionevrotik shish) salitsilatlar, paratsetamol yoki YOKI QVZV, masalan, diklofenak, ibuprofen, indometasin yoki naproksen qo'llanilganda; suyak ko'migi gemopoezining buzilishi (masalan, sitostatik terapiyadan keyin) yoki gemopoez organlari kasalliklari; irsiy glyukoza-6-fosfatdegidrogenaza yetishmovchiligi (gemoliz); o'tkir intermitiruyushchi jigar porfiriyasi (porfiriya xurujlari rivojlanish xavfi); homiladorlik (parenteral qo'llash uchun - I va III trimestr), emizish davri; bolalar yoshi - dori shakli va qo'llash usuliga qarab turli yosh toifalari; parenteral qo'llash uchun - o'tkir buyrak yoki jigar yetishmovchiligi.
Ehtiyotkorlik bilan: arterial gipotenziya (sistolik QAB 100 mm simob ustunidan past), OOK kamayishi, gemodinamik beqarorlik (miokard infarkti, ko'p sonli jarohatlar, boshlanayotgan shok), boshlanayotgan yurak yetishmovchiligi, yuqori isitma (QAB keskin pasayishi xavfi oshadi). QAB sezilarli pasayishi yuqori xavfga ega bo'lgan kasalliklar (og'ir IBO va bosh miya arteriyalarining stenoziga ega bemorlar). Surunkali alkogol suiiste'mol qilish. Bronxial astma bilan og'rigan, ayniqsa, birga kechuvchi polipozli rinosinusit, surunkali urtikariya va boshqa atopiya turlari (allergik kasalliklar, rivojlanishida irsiy moyillik muhim rol o'ynaydi: polinozlar, allergik rinit va boshqalar) bo'lgan bemorlarda og'ir anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalar rivojlanish xavfi yuqori bo'lsa. Alkogolga toqat qilmaslik (ba'zi alkogolli ichimliklarning hatto kichik miqdoriga ham qichishish, ko'z yoshlanishi va yuzning kuchli qizarishi kabi simptomlar bilan reaksiya). Parenteral qo'llash uchun - homiladorlikning II trimestri. Og'iz orqali qabul qilish uchun - jigar va buyrak funksiyasining og'ir buzilishlari (metamizol natriy chiqarilishi sekinlashishi mumkinligi sababli past dozalarda qo'llash tavsiya etiladi); etiologiyasi noma'lum og'riqlar, ayniqsa qorin sohasida (qo'llashdan oldin shifokor bilan maslahatlashish zarur).
Ichga, mushak ichiga (i/m) va vena ichiga (i/v) sekin yuboriladi. Doza, qo‘llash usuli va sxemasi, qo‘llash davomiyligi individual tarzda, ko‘rsatmalar, klinik holat, dori shakli va bemorning yoshiga qarab belgilanadi.
Ichga qabul qilganda kattalar va 15 yoshdan katta o‘smirlar uchun bir martalik doza 250-500 mg ni tashkil etadi. Maksimal bir martalik doza - 1000 mg. Qabul qilish soni - 2-3 marta/kun. Maksimal sutkalik doza - 2000 mg.
Mushak ichiga yoki vena ichiga yuborilganda kattalar va 15 yoshdan katta o‘smirlar uchun bir martalik doza 500-1000 mg ni tashkil etadi. Maksimal bir martalik doza - 1000 mg. Maksimal sutkalik doza - 2000 mg, yuborish soni 2-3 marta/kun.
3-12 oylik bolalarga (tana vazni 5-9 kg) natriy metamizol faqat mushak ichiga 50-100 mg 10 kg tana vazniga doza bilan yuboriladi; yuborish soni - 2-3 marta/kun.
Qo‘llash davomiyligi - og‘riq qoldiruvchi sifatida 1-5 kun, isitmani tushiruvchi sifatida 1-3 kun.
Yurak-qon tomir tizimi tomonidan: tez-tez emas - izolyatsiyalangan arterial gipotenziya. Metamizol natriy qabul qilingandan so‘ng izolyatsiyalangan tranzitor arterial bosimning pasayishi (ehtimol farmakologik sababli va boshqa anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalar namoyon bo‘lmasdan); kam hollarda arterial bosimning pasayishi juda keskin bo‘lishi mumkin; isitmada ham doza bog‘liq keskin arterial bosimning pasayishi boshqa gipersensitivlik reaksiyasi belgilarisiz mumkin; tez-tezligi noma’lum - Kounis sindromi (allergik koronar sindrom, klinik va laborator belgilar bilan namoyon bo‘ladigan, yallig‘lanish mediatorlari bilan chaqirilgan stenokardiya).
Immun tizimi tomonidan: kamdan-kam - anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalar; juda kam - analgetik bronxial astma; tez-tezligi noma’lum - anafilaktik shok. Anafilaktik yoki anafilaktoid reaksiyalar juda kam hollarda og‘ir va hayot uchun xavfli bo‘lishi mumkin. Ular hatto bemor ilgari metamizol natriyni bir necha bor asoratsiz qabul qilgan bo‘lsa ham yuzaga kelishi mumkin. Bunday reaksiyalar metamizol natriy qabul qilingandan so‘ng darhol yoki bir necha soatdan keyin, odatda 1 soat ichida rivojlanishi mumkin. Yengil hollarda ular teri va shilliq qavatlar tomonidan simptomlar (qichishish, kuydirish, giperemiya, toshma, shish) yoki nafas qisilishi yoki me’da-ichak yo‘llari tomonidan shikoyatlar ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Og‘ir hollarda bu reaksiyalar generalizatsiyalashgan toshma, og‘ir angionevrotik shish (ayniqsa, hiqildoq ishtirokida), og‘ir bronxospazm, yurak ritmining buzilishi, arterial bosimning keskin pasayishi (ba’zan oldin bosimning oshishi) va aylanish shokining rivojlanishi bilan kechadi. Analgetik bronxial astma sindromiga ega bo‘lgan va analgezik preparatlarga toqat qilmaydigan shaxslarda bu reaksiyalar odatda bronxial astma xurujlari ko‘rinishida namoyon bo‘ladi.
Teri va teri osti to‘qimalari tomonidan: tez-tez emas - fiksirlangan dori dermatiti; kamdan-kam - teri toshmasi; tez-tezligi noma’lum - Stivens-Djonson sindromi, toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi).
Qon hosil qiluvchi va limfa tizimi tomonidan: kamdan-kam - leykopeiya; juda kam - agranulositoz, o‘lim bilan yakunlangan hollarni o‘z ichiga oladi va trombotsitopeniya; tez-tezligi noma’lum - aplastik anemiya, panstsitopeniya, o‘lim bilan yakunlangan hollarni o‘z ichiga oladi. Bu reaksiyalar immunologik tabiatga ega. Ular hatto bemor ilgari metamizol natriyni bir necha bor asoratsiz qabul qilgan bo‘lsa ham yuzaga kelishi mumkin. Agranulositozning tipik simptomlari shilliq qavatlarning zararlanishi (og‘iz bo‘shlig‘i va halqum, anoraktal soha va jinsiy a’zolar), tomoq og‘rig‘i, isitma. Biroq, antibiotiklar qo‘llanilganda bu holatlar kam ifodalangan bo‘lishi mumkin. Ba’zan, lekin har doim ham emas, limfa tugunlari yoki taloqning biroz kattalashishi kuzatiladi. SOE sezilarli darajada oshadi, granulositlar miqdori keskin kamaygan yoki aniqlanmaydi. Odatda, gemoglobin, eritrotsit va trombotsit ko‘rsatkichlari normal bo‘ladi, lekin og‘ishlar ham mumkin. Trombotsitopeniyaning tipik simptomlari qon ketishga moyillik va teri hamda shilliq qavatlarda petechiyalar paydo bo‘lishidir. Agar umumiy holat kutilmaganda yomonlashsa, isitma pasaymasa yoki og‘iz, burun yoki halqumda yangi yoki og‘riqli yara paydo bo‘lsa, davolash taktikasi metamizol natriyni darhol to‘xtatishni, laboratoriya natijalarini kutmasdan, nazarda tutadi. Panstsitopeniya rivojlanganda metamizol natriyni bekor qilish va umumiy qon tahlilini normaga qaytguncha nazorat qilish kerak.
Siydik ajratish tizimi tomonidan: juda kam - buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda buyrak funksiyasining o‘tkir yomonlashuvi (o‘tkir buyrak yetishmovchiligi), ba’zi hollarda oliguriya, anuriya yoki proteinuriya bilan.
Umumiy reaksiyalar: tez-tez emas - siydikning qizil rangga bo‘yalishi mumkin, bu siydikda metabolit - rubazon kislotasi mavjudligi bilan bog‘liq; juda kam - flebit.
Mahalliy reaksiyalar: m/m yuborilganda - yuborilgan joyda infiltratlar.
Analgetik-antipiretik, pirazolon hosilasi. Analgetik, isitmani tushiruvchi va yallig'lanishga qarshi ta'sir ko'rsatadi, bu ta'sir mexanizmi prostaglandinlar sintezini bostirish bilan bog'liq.
Metamizol natriy siklosporin plazmadagi konsentratsiyasini kamaytirishi mumkin, shuning uchun ularni bir vaqtda qo'llashda siklosporin konsentratsiyasini nazorat qilish kerak.
Metamizol natriy va xlorpromazin bir vaqtda qo'llanganda og'ir gipotermiya rivojlanishi mumkin.
Metamizol natriy va metotreksat yoki boshqa mielotoksik vositalarni bir vaqtda qo'llash oxirgisining gematotoksikligini kuchaytirishi mumkin, ayniqsa, keksalar orasida.
Bir vaqtda qo'llanganda, metamizol natriy ta'sirida ular qon oqsillari bilan bog'lanishdan siqib chiqarilishi natijasida bilvosita antikoagulyantlar, peroral gipoglikemik preparatlar, GKS, indometatsin faolligi kuchayadi.
Trisiklik antidepressantlar, peroral kontratseptivlar, allopurinol metamizol natriyning jigar metabolizmini buzadi va uning toksikligini oshiradi.
Barbituratlar, fenilbutazon va boshqa jigar mikrosomal fermentlari induktorlari metamizol natriyning ta'sirini susaytiradi.
Sedativ vositalar va trankvilizatorlar metamizol natriyning og'riq qoldiruvchi ta'sirini kuchaytiradi.
Metamizol natriy va tiamazol bir vaqtda qo'llanganda leykopegiya rivojlanish xavfi oshadi.
Kodein, N2-gistamin retseptorlari blokatorlari va propranolol metamizol natriyning effektlarini kuchaytiradi.
Metamizol natriy va atsetilsalitsil kislotasi (ASK) bir vaqtda qo'llanganda metamizol natriy trombotsitlar agregatsiyasiga ASK ta'sirini kamaytirishi mumkin. Shuning uchun ushbu kombinatsiyani ASKni antiagregant vosita sifatida qabul qilayotgan bemorlarni davolashda ehtiyotkorlik bilan qo'llash kerak.
Bir vaqtda qo'llanganda metamizol natriy bupropionning qondagi konsentratsiyasini kamaytirishi mumkin.
Ma'lumki, pirazolon hosilalari bilvosita antikoagulyantlar, kaptopril, litiy va triamteren bilan o'zaro ta'sir qilishi, shuningdek, gipotenziya vositalari va diuretiklar samaradorligiga ta'sir qilishi mumkin.
Metamizol natriy bilan davolash vaqtida anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalar rivojlanish xavfi oshganligi sababli rentgenkontrast moddalar, kolloid qon o'rnini bosuvchi vositalar va penisillin qo'llanilmasligi kerak.
Mielotoksik dori vositalari metamizol natriyning gematotoksikligini kuchaytiradi.
Tsitostatik vositalar qabul qilayotgan bemorlar, shuningdek 5 yoshgacha bo‘lgan bolalarda natriy metamizol bilan davolash faqat shifokor nazorati ostida amalga oshirilishi kerak.
Natriy metamizolni qo‘llash usulini tanlashda, parenteral yuborish anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalar rivojlanishining yuqori xavfi bilan bog‘liqligini hisobga olish lozim.
Natriy metamizolga yuqori sezuvchanlik reaksiyalari rivojlanish xavfi quyidagi holatlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin: analgetik bronxial astma, ayniqsa polipoz rinosinusit bilan birga kechsa; surunkali eshakemi; alkogolga toqat qilmaslik (alkogolga yuqori sezuvchanlik), bunda hatto ba'zi alkogolli ichimliklarning oz miqdorini qabul qilganda ham bemorlarda aksirish, ko‘zdan yosh oqishi va yuzning kuchli qizarishi kuzatiladi, alkogolga toqat qilmaslik ilgari aniqlanmagan aspirin astmasi sindromi mavjudligidan dalolat berishi mumkin.
Natriy metamizolni qo‘llashdan oldin bemorni sinchiklab so‘roqlash zarur. Anafilaktik reaksiyalar rivojlanish xavfi aniqlanganda, natriy metamizolni qabul qilish faqat kutilayotgan foyda va mumkin bo‘lgan xavf nisbati puxta baholangandan so‘ng mumkin. Bunday bemorlarda natriy metamizol qo‘llanilganda ularning holatini qat'iy tibbiy nazorat qilish, anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalar rivojlanishi holatida zudlik bilan yordam ko‘rsatish vositalari mavjud bo‘lishi kerak. Moyil bemorlarda anafilaktik shok rivojlanishi mumkin, shuning uchun astma yoki atopiyaga ega bemorlarga natriy metamizol ehtiyotkorlik bilan buyurilishi lozim. Natriy metamizol qo‘llanganda anafilaktoid reaksiyalar rivojlanadigan bemorlar boshqa narkotik bo‘lmagan analgetiklar/NSVPlarga ham shunday reaksiyalar rivojlanish xavfiga ega. Natriy metamizol qo‘llanganda anafilaktik yoki boshqa immun vositasida yuzaga keladigan reaksiyalar (masalan, agranulositoz) rivojlanadigan bemorlar boshqa pirazolon va pirazolidinlarga ham shunday reaksiyalar rivojlanish xavfiga ega.
Natriy metamizol qo‘llanilganda hayot uchun xavfli teri reaksiyalari, masalan, Stivens-Djonson sindromi (SDS) va toksik epidermal nekroliz (TEN) tasvirlangan. SDS va TEN simptomlari, jumladan, pufakchalar yoki shilliq qavat zararlanishi bilan kechuvchi teri toshmasi paydo bo‘lsa, natriy metamizol bilan davolashni darhol to‘xtatish va keyinchalik ushbu toifadagi bemorlarda qo‘llamaslik kerak. Bemorlar ushbu kasalliklarning simptomlari haqida xabardor bo‘lishi lozim. Ular teri reaksiyalarini, ayniqsa davolashning dastlabki haftalarida, diqqat bilan nazorat qilishlari kerak.
Uzoq muddatli qo‘llashda (7 kundan ortiq) periferik qon manzarasini nazorat qilish zarur. Natriy metamizol qabul qilganda agranulositoz rivojlanishi mumkin. U juda kam uchraydi, kamida bir hafta davom etadi, doza bilan bog‘liq emas, og‘ir kechishi, hayot uchun xavfli bo‘lishi va ayrim hollarda o‘limga olib kelishi mumkin. Shuning uchun, sababsiz harorat ko‘tarilishi, titroq, tomoq og‘rig‘i, yutishda qiyinchilik, stomatit, og‘iz bo‘shlig‘ining eroziya-yarali zararlanishlari, vaginit yoki proktit, periferik qonda neyrofillar soni 1500/mm3 dan kam bo‘lsa, darhol shifokorga murojaat qilish va natriy metamizolni bekor qilish zarur.
Pantsitopeniya rivojlangan taqdirda davolashni darhol to‘xtatish, kengaytirilgan qon tahlili ko‘rsatkichlarini normallashguncha nazorat qilish zarur.
Barcha bemorlar natriy metamizol qabul qilganda qon tomoni patologik o‘zgarishlar umumiy holsizlik, infeksiyalar, doimiy isitma, gematoma hosil bo‘lishi, qon ketish, rangparlik kabi simptomlar bilan kechishi mumkinligi va bu holatda darhol shifokorga murojaat qilish zarurligi haqida xabardor bo‘lishi kerak.
Natriy metamizol izolyatsiyalangan gipotenziya reaksiyalarini chaqirishi mumkin. Bu reaksiyalar doza bog‘liq bo‘lishi mumkin. Bunday reaksiyalar xavfi oldindan arterial gipotenziya, OVK kamayishi yoki degidratatsiya, beqaror gemodinamika yoki o‘tkir qon aylanishi buzilishi (masalan, miokard infarkti yoki jarohatli bemorlarda), isitma bo‘lgan bemorlarda ham yuqori. Shu sababli, bunday bemorlarda batafsil diagnostika o‘tkazish va ularni diqqat bilan kuzatish zarur. Gipotenziya reaksiyalari xavfini kamaytirish uchun profilaktik choralar (gemodinamikani barqarorlashtirish) talab qilinishi mumkin.
Arterial bosimni har qanday narxda pasayishiga yo‘l qo‘yib bo‘lmaydigan bemorlarda (masalan, og‘ir IBO yoki miya arteriyalarining ahamiyatli stenozi bo‘lsa), natriy metamizol faqat gemodinamik parametrlarni diqqat bilan nazorat qilish sharti bilan qo‘llanilishi mumkin.
Natriy metamizolni qorin sohasidagi o‘tkir og‘riqlar sababini aniqlamasdan qo‘llash mumkin emas.
Bubka yoki jigar funksiyasi buzilgan bemorlarda natriy metamizolni yuqori dozalarda qabul qilishdan saqlanish tavsiya etiladi, chunki uning chiqarilish tezligi pasayadi. Natriy tarkibini past parhezda bo‘lgan shaxslarda preparat tarkibidagi natriy miqdorini hisobga olish zarur.
Vena ichiga yuborishni juda sekin (1 ml/min dan ko‘p bo‘lmagan tezlikda) amalga oshirish kerak, shunda anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalarning dastlabki belgilarida yuborishni to‘xtatish va ayrim gipotenziya reaksiyalari rivojlanishini minimallashtirish mumkin.
Transport vositalarini va mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta'siri
Natriy metamizolning nojo‘ya reaksiyalari profilini hisobga olgan holda, transport vositalarini, mexanizmlarni boshqarishda, shuningdek, yuqori diqqat va tez psixomotor reaksiyalar talab qilinadigan ishlarni bajarishda ehtiyotkorlikka rioya qilish lozim.