ichak shaklidagi gelmintozlar va teri sindromi Larva Migrans (qisqa muddatli past dozalarda davolash): enterobioz, ankilostomoz va nekatoroz, gimenolepidoz, tenioz, strongiloidoz, askaridoz, trixocefalez, klonorxoz, opistorxoz, teri sindromi Larva Migrans, bolalarda lyamblioz. Tizimli gelmint infeksiyalari (uzoq muddatli yuqori dozalarda davolash): kistali exinokokkoz (Echinococcus granulosus sababli): — jarrohlik aralashuvi mumkin bo'lmaganda; — jarrohlik aralashuvidan oldin; — operatsiyadan so'ng, agar operatsiyadan oldingi davolash qisqa bo'lgan bo'lsa, agar gelmintlarning tarqalishi aniqlansa yoki operatsiya vaqtida tirik shakllar aniqlansa; — diagnostik yoki terapevtik maqsadda kistalarni perkutan drenaj qilgandan so'ng; alveolyar exinokokkoz (Echinococcus multiocularis sababli): — operatsiya qilib bo'lmaydigan kasalliklarda, xususan mahalliy yoki uzoq metastazlar holatida; — palliativ jarrohlik aralashuvidan so'ng; — radikal jarrohlik aralashuvi yoki jigar ko'chirib o'tkazilgandan so'ng; neyrotsistitserkoz (Taenia solium lichinkalari sababli): — bosh miya bir yoki ko'p kistalari yoki granulomatoz shikastlanishi mavjud bo'lsa; — araknoidal yoki intrajilidok kistalarda; — ratsematoz kistalarda; kapillyaroz (Capillaria philippinensis sababli), gnatostomoz (Gnathostoma spinigerum va unga yaqin turlar sababli), trixinellez (Trichinella spiralis va T.pseudospiralis sababli), toksokaroz (Toxocara canis va unga yaqin turlar sababli).

Albendazolga yoki preparatning har qanday komponentiga yuqori sezuvchanlik. Homiladorlik va emizish davri. Homiladorlikni rejalashtirayotgan ayollar. Reproduktiv yoshdagi ayollar davolanish vaqtida va undan keyin 1 oy davomida samarali gormonal bo'lmagan kontratseptiv vositalardan foydalanishlari kerak.

ichak infeksiyalari va teri sindromi Larva Migrans. Preparat ovqat bilan birga qabul qilinadi. Maqsadga muvofiq bir vaqtda qo‘llash tavsiya etiladi. Agar 3 haftadan keyin sog‘ayish kuzatilmasa, shifokor ikkinchi davolash kursini belgilashi kerak. Ba’zi bemorlarda, ayniqsa bolalarda, butun tabletkani yutishda qiyinchiliklar bo‘lishi mumkin. Bunday holda tabletkani oz miqdorda suv bilan chaynash yoki uni maydalash mumkin. Kattalar va 3 yoshdan katta bolalarda qo‘llaniladi. Jadval 1. *2–3 yoshli bolalar uchun preparatning boshqa shakli — og‘iz orqali qo‘llaniladigan suspenziya qo‘llaniladi. Qariyalar. Qariyalar uchun preparatni qo‘llash tajribasi cheklangan. Dozani tuzatish talab qilinmaydi, biroq albendazol jigar faoliyati buzilgan qariyalarni davolashda ehtiyotkorlik bilan qo‘llanilishi kerak. Buyrak yetishmovchiligi. Albendazol buyraklar orqali juda kam miqdorda chiqariladi, shuning uchun bu toifadagi bemorlarni davolashda dozani tuzatish talab qilinmaydi, biroq buyrak yetishmovchiligi belgilari bo‘lgan bemorlar diqqat bilan kuzatuvda bo‘lishi kerak. Jigar yetishmovchiligi. Albendazol jigar orqali farmakologik faol metabolitga faol metabolizatsiyalanadi, shuning uchun jigar faoliyati buzilishi uning farmakokinetikasiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shuning uchun jigar faoliyati ko‘rsatkichlari o‘zgargan (transaminazlar darajasi oshgan) bemorlar albendazolni qo‘llash boshida diqqat bilan kuzatuvda bo‘lishi kerak. Tizimli gijja infeksiyalari (yuqori dozalarda uzoq muddatli davolash). Preparat ovqat bilan birga qabul qilinadi. Kattalar va 6 yoshdan katta bolalarda qo‘llaniladi. 6 yoshgacha bo‘lgan bolalarga yuqori dozalarda preparat buyurish tavsiya etilmaydi. Dozalash tartibini shifokor bemorning yoshi, tana vazni va infeksiya og‘irligiga qarab individual belgilaydi. Tana vazni >60 kg bo‘lgan bemorlar uchun doza 400 mg (1 tabletka) kuniga 2 marta. Tana vazni <60 kg bo‘lgan bemorlarga preparat 15 mg/kg/kunga hisoblanadi. Bu doza 2 marta qabul qilishga bo‘linadi. Maksimal sutkalik doza — 800 mg.

Qisqa muddatli ichak infeksiyalari va teri sindromi Larva Migransni davolashda yuzaga keladigan nojo'ya ta'sirlar. Immun tizimi tomonidan: gipersezuvchanlik reaksiyalari, shu jumladan toshma, qichishish va eshakemi. Nerv tizimi tomonidan: bosh og'rig'i, bosh aylanishi. Me'da-ichak trakti tomonidan: yuqori me'da-ichak trakti simptomlari (masalan, epigastriy sohasida og'riq, ko'ngil aynishi, qusish), diareya. Gepatobiliar tizimi tomonidan: jigar fermentlari darajasining oshishi. Teri va teri osti yog' qavati tomonidan: polimorf eritema, Stivens — Jonson sindromi. Tizimli gelmint infeksiyalarini uzoq muddatli davolashda yuzaga keladigan nojo'ya ta'sirlar. Qon va limfa tizimi tomonidan: leyopeniya, panstsitopeniya, aplastik anemiya, agranulositoz. Jigar kasalligi, shu jumladan jigar ehinokokkozi bo'lgan bemorlar suyak iligi bostirilishiga ko'proq moyil (qarang QO'LLANILISHI va MAXSUS KO'RSATMALAR). Immun tizimi tomonidan: gipersezuvchanlik reaksiyalari, shu jumladan toshma, qichishish va eshakemi. Nerv tizimi tomonidan: bosh og'rig'i, bosh aylanishi. Me'da-ichak trakti tomonidan: yuqori me'da-ichak trakti simptomlari (masalan, epigastriy sohasida og'riq, ko'ngil aynishi, qusish), diareya. Ushbu holatlar albendazol bilan ehinokokkozli bemorlarni davolash bilan bog'liq. Gepatobiliar tizimi tomonidan: jigar fermentlari darajasining yengil va o'rtacha oshishi, gepatit. Teri va teri osti yog' qavati tomonidan: polimorf eritema, Stivens — Jonson sindromi, alopesiya (sochlarning ingichkalashishi va mo'tadil soch to'kilishi). Umumiy buzilishlar: isitma.

Albendazol — antiprototzoy va antigelmint preparat, benzimidazol karbomatlar guruhiga kiradi. Preparat ichak va to‘qima parazitlariga tuxum, lichinka va voyaga yetgan gelmintlar shaklida ta’sir ko‘rsatadi. Albendazolning antigelmint ta’siri tubulin polimerizatsiyasini bostirishi bilan bog‘liq bo‘lib, bu gelmintlarning metabolizmi buzilishi va ularning o‘limiga olib keladi. Albendazol quyidagi ichak parazitlariga nisbatan faollik ko‘rsatadi: nematodalar — Ascaris lumbricoides, Trichuris trichiura, Enterobius vermicularis, Ancylostoma duodenale, Necator americanus, Strongyloides stercoralis, Cutaneus Larva Migrans; tsestodalar — Hymenolepsis nana, Taenia solium, Taenia saginata; trematodalar — Opisthorchis viverrini, Clonorchis sinensis; protozoylar — Giardia lamblia (intestinalis yoki duodenalis). Albendazol to‘qima parazitlariga nisbatan ham faollik ko‘rsatadi, jumladan, Echinococcosus granulosus va Echinococcosus multilocularis invaziyasi natijasida yuzaga keladigan kistali va alveolyar exinokokkoz. Albendazol Taenia solium lichinka invaziyasi natijasida yuzaga keladigan neyrotsistitserkoz, Capillaria philippinensis sababli kapillyarioz va Gnathostoma spinigerum invaziyasi sababli gnatostomozni davolashda samarali vosita hisoblanadi. Albendazol bemorlarda granulary exinokokkozda kistalarni yo‘q qiladi yoki ularning o‘lchamini sezilarli darajada kamaytiradi (80% gacha). Albendazol bilan davolashdan so‘ng hayotga layoqatsiz kistalar soni 90% gacha oshadi, bu davolanmagan bemorlarda 10% ni tashkil etadi. Echinococcus multilocularis sababli kistalarni davolash uchun albendazol qo‘llanganda, to‘liq sog‘ayish bemorlarning kichik qismida kuzatilgan, ko‘pchilikda esa holat yaxshilanishi yoki barqarorlashuvi qayd etilgan. Farmakokinetika. Peroral qo‘llanganda albendazol yomon so‘riladi (<5%). Preparatning tizimli ta’siri yog‘li ovqat bilan birga qabul qilinganda kuchayadi, bu preparat so‘rilishini 5 barobar oshiradi. Jigarda birinchi o‘tishda tez metabolizatsiyalanadi. Asosiy metabolit — albendazol sulfat bo‘lib, u to‘qima infeksiyalarini davolashda asosiy faol modda hisoblanadi. T½ 8,5 soatni tashkil etadi. Albendazol sulfat va uning metabolitlari asosan o‘t bilan, kichik qismi esa siydik bilan chiqariladi. Preparat yuqori dozalarda uzoq muddat qo‘llanganda, uning kistalardan chiqarilishi bir necha hafta davom etishi aniqlangan. Keksalar. Ba’zi klinik ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki, keksalarda farmakokinetika yosh sog‘lom ko‘ngillilarnikiga o‘xshash. Buyrak yetishmovchiligi. Ushbu bemorlar guruhida albendazol farmakokinetikasi o‘rganilmagan. Jigar yetishmovchiligi. Ushbu bemorlar guruhida albendazol farmakokinetikasi o‘rganilmagan.

ichak shaklidagi gel'mintozlarni va teri sindromi Larva Migransni davolash. Reproduktiv yoshdagi ayollarda Albela preparatini erta homiladorlik davrida qabul qilishning oldini olish uchun davolash hayz ko‘rishning 1-haftasida yoki homiladorlik testi manfiy natija bergandan keyin o‘tkazilishi kerak. Albendazol bilan davolash vaqtida va uni bekor qilgandan keyin 1 oy davomida ishonchli kontratseptsiya zarur. Albendazol bilan davolash allaqachon mavjud bo‘lgan neyrotsistitsirkyozni aniqlashi mumkin, ayniqsa Tenia solium shtammlari bilan yuqori darajada infeksiyalangan hududlarda. Bemorlarida nevrologik simptomlar, masalan, tutqanoq, bosh ichki bosimining oshishi va fokal simptomlar parazitlarning miya ichida nobud bo‘lishi natijasida yuzaga kelgan yallig‘lanish reaksiyasi tufayli paydo bo‘lishi mumkin. Simptomlar davolashdan so‘ng tezda paydo bo‘lishi mumkin, shuning uchun darhol mos GKS va tutqanoqqa qarshi preparatlar bilan terapiyani boshlash kerak. Tizimli gel'mint infeksiyalarini davolash. Albendazol bilan davolash jigar fermentlari darajasining yengil yoki o‘rtacha oshishi bilan kechadi, odatda davolash to‘xtatilgandan so‘ng normallashadi. Gepatit holatlari haqida xabar berilgan. Shuning uchun har bir davolash kursi boshlanishidan oldin va davolash davomida kamida har 2 haftada jigar fermentlari darajasini tekshirish kerak. Agar jigar fermentlari darajasi sezilarli darajada oshsa (me'yordan 2 martadan ko‘proq), albendazol bilan davolashni to‘xtatish kerak. Fermentlar darajasi normallashgandan so‘ng davolashni qayta boshlash mumkin, biroq bemorning holatini diqqat bilan nazorat qilish zarur. Albendazol suyak iligi funksiyasini bostirishi mumkin, shuning uchun bemorning qonini laborator tekshiruvdan o‘tkazish davolash boshida va 28 kunlik sikl davomida har 2 haftada amalga oshirilishi kerak. Jigar kasalligi, shu jumladan jigar ehinokokkozi bo‘lgan bemorlar suyak iligi bostirilishiga ko‘proq moyil bo‘lib, natijada panstsitopeniya, aplastik anemiya, agranulotsitoz va leykoz rivojlanishi mumkin, bu esa qon ko‘rsatkichlarini diqqat bilan nazorat qilish zarurligini belgilaydi. Qon ko‘rsatkichlari sezilarli darajada yomonlashganda davolashni to‘xtatish kerak (qarang QO‘LLANILISHI va NOJO‘YA TA'SIRLARI). Albendazol bilan davolanayotgan neyrotsistitsirkyozli bemorlarda parazitlarning nobud bo‘lishi natijasida yuzaga kelgan yallig‘lanish reaksiyasi bilan bog‘liq simptomlar (masalan, tutqanoq, bosh ichki bosimining oshishi va fokal simptomlar) paydo bo‘lishi mumkin. Bunday nojo‘ya reaksiyalarni GKS va tutqanoqqa qarshi preparatlar bilan bartaraf etish kerak. Bosh miya bosimi oshishi holatlarini oldini olish uchun davolashning 1-haftasida og‘iz orqali yoki v/v GKS qo‘llash tavsiya etiladi. Yordamchi moddalari. Preparat tarkibida laktoza mavjud. Agar bemorda ayrim shakarlarni o‘zlashtira olmaslik aniqlangan bo‘lsa, ushbu preparatni qabul qilishdan oldin shifokor bilan maslahatlashishi kerak. Homiladorlik va emizish davrida qo‘llanilishi. Preparat homiladorlik va emizish davrida, shuningdek homiladorlikni rejalashtirayotgan ayollarni davolash uchun qo‘llash mumkin emas (qarang QARSHI KO‘RSATMALAR). Transport vositalarini boshqarish yoki boshqa mexanizmlar bilan ishlashga ta'sir qilish qobiliyati. Bunday nojo‘ya ta'sir, ya'ni bosh aylanishi mavjudligini hisobga olib, albendazolni qo‘llash davrida transport vositalarini boshqarmaslik yoki boshqa mexanizmlar bilan ishlamaslik tavsiya etiladi.