Maxsus ko'rsatmalar
Akatsin qo‘llanilganda bemorlar yetarli miqdorda suyuqlik iste’mol qilishi kerak.
Akatsinni buyrak yetishmovchiligi, eshitish organi yoki vestibulyar apparat zararlanishi va kamaygan klubochkali filtrlatsiyaga ega bemorlarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llash zarur. Parenteral yuboriladigan aminoglikozidlar bilan davolanayotgan bemorlarda ushbu guruh preparatlarining potentsial ototoksik va nefrotoksik ta’siri tufayli klinik monitoringni diqqat bilan olib borish kerak. 14 kundan ortiq davolash xavfsizligi aniqlanmagan.
Agar Akatsin bilan davolash davomiyligi buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda 7 kun va undan ko‘p, boshqa bemorlarda esa 10 kun va undan ko‘p bo‘lishi kutilsa, ular preparatni qo‘llashdan oldin va davolash davomida qayta audiometrik tekshiruvdan o‘tishi kerak.
Nefrotoksiklik
Aminoglikozidlar potentsial nefrotoksik dori vositalaridir; ularning nefrotoksik ta’siri Cmax ga bog‘liq emas. Nefrotoksik ta’sir rivojlanish xavfi buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda, shuningdek, yuqori dozalarda yoki uzoq muddat davomida aminoglikozidlar bilan davolanayotgan bemorlarda ortadi.
Akatsinni qo‘llashdan oldin va davolash kursi davomida har kuni bemorlarda buyrak funksiyasini rutinal tekshiruv usullari yordamida nazorat qilish kerak; bunda bemorlar yetarli miqdorda suyuqlik iste’mol qilishi lozim. Buyrak funksiyasi buzilishi rivojlanganda, masalan, siydikda silindrlar, leykotsitlar yoki eritrotsitlar paydo bo‘lsa, albuminuriya, Clsr kamayishi, siydikning o‘ziga xos og‘irligi kamayishi, AMK va Csr oshishi yoki oliguriya kuzatilsa, preparat dozasini kamaytirish kerak. Azotemiya kuchayganda yoki diurezning progresiv kamayishi kuzatilganda Akatsin qo‘llashni to‘xtatish kerak.
Keksalarda, buyrak funksiyasi kamaygan bo‘lishi mumkin bo‘lgan bemorlarda, rutinal skrining tekshiruvlari natijalari (ya’ni AMK va Csr ko‘rsatkichlari) buni ko‘rsatmasligi mumkin, Clsr ni o‘lchash maqsadga muvofiq bo‘lishi mumkin. Keksalarda aminoglikozidlar bilan davolanayotgan bemorlarda buyrak funksiyasini monitoring qilish juda muhimdir.
Akatsin qo‘llanilganda, ayniqsa, davolash boshida buyrak funksiyasi buzilgan yoki buzilishi taxmin qilinayotgan bemorlarda, shuningdek, davolash davomida birinchi marta buyrak funksiyasi buzilgan (davolash boshida buyrak funksiyasi normal bo‘lgan) bemorlarda buyrak funksiyasini diqqat bilan nazorat qilish zarur.
Preparat qo‘llanilganda, dori vositasining konsentratsiyasi ruxsat etilgan qiymatlar doirasida ekanligini va ularni oshib ketmasligini tasdiqlash uchun amikatsin darajasini qon zardobida nazorat qilish kerak. Siydik tahlillarini siydikning o‘ziga xos og‘irligi kamayishi, oqsil darajasi oshishi va siydikda hujayralar yoki silindrlar mavjudligi bo‘yicha nazorat qilish zarur; AMK va Csr, shuningdek, Clsr ko‘rsatkichlarini vaqti-vaqti bilan nazorat qilish kerak. Keksalar va yuqori xavf guruhiga kiruvchi bemorlar davolash kursi davomida bir necha marta audiometrik tekshiruvdan o‘tishi kerak. Ototoksik (bosh aylanishi, vertigo, quloqda shovqin va chalinganlik, eshitish yo‘qolishi) yoki nefrotoksik ta’sir belgilari paydo bo‘lsa, Akatsin dozasini tuzatish yoki preparatni to‘xtatish kerak.
Akatsinni bir vaqtda (paralel va/yoki ketma-ket) peroral yoki mahalliy qo‘llash uchun neyrotoksik yoki nefrotoksik preparatlar, ayniqsa, batsitrasin, sisplatin, amfoteritsin V, tsefaloridin, paromomitsin, viomitsin, polimiksin V, kolistin, vankomitsin yoki boshqa aminoglikozidlar bilan birga ishlatish mumkin emas. Toksik ta’sir xavfini oshiruvchi boshqa omillarga keksalik va suvsizlanish kiradi.
Akatsinni qo‘llashdan oldin va davolash davomida buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda buyrak funksiyasini rutinal tekshiruv usullari yordamida nazorat qilish kerak. Amikatsinning organizmda to‘planishini oldini olish (dori vositasining qon zardobidagi konsentratsiyasi ruxsat etilgan qiymatlardan oshmasligi kerak) va ototoksik ta’sir rivojlanish xavfini minimallashtirish uchun sutkalik doza kamaytirilishi va/yoki preparat yuborish oralig‘i Csr ga muvofiq oshirilishi kerak. Keksalarda, buyrak funksiyasi kamaygan bo‘lishi mumkin bo‘lgan bemorlarda, rutinal skrining tekshiruvlari natijalari (ya’ni AMK va Csr ko‘rsatkichlari) buni ko‘rsatmasligi mumkin bo‘lsa ham, dori vositasining qon zardobidagi konsentratsiyasi va buyrak funksiyasini muntazam monitoring qilish juda muhimdir.
Neyro-/ototoksiklik
Akatsin qo‘llanilganda sakkizinchi bosh miya nervi funksiyasini diqqat bilan nazorat qilish kerak.
Aminoglikozidlarning neyrotoksik ta’siri bemorlarda vestibulyar apparat va/yoki ikki tomonlama eshitish apparati zararlanishi bilan namoyon bo‘lishi mumkin. Aminoglikozidlarning ototoksik ta’siri rivojlanish xavfi buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda, shuningdek, (hatto sog‘lom) yuqori dozalarda yoki 5-7 kundan ortiq aminoglikozidlar bilan davolanayotgan bemorlarda ortadi. Odatda, yuqori chastotali karsoqlik aminoglikozidlarning ototoksik ta’sirining birinchi belgisi bo‘lib, u faqat audiometrik tekshiruvda aniqlanishi mumkin. Shuningdek, vertigo, vestibulyar apparat zararlanishiga ishora qiluvchi nojo‘ya reaksiya ham kuzatilishi mumkin. Neyrotoksik ta’sirning boshqa namoyonlari orasida uvishish, terida qichishish, mushaklarning qisilishi va tutqanoq bo‘lishi mumkin. Aminoglikozidlarning ototoksik ta’siri xavfi ularning yuqori Cmax va Cmin uzoq muddat davomida kuzatilganda ortadi. Aminoglikozidlar bilan davolash vaqtida eshitish yoki vestibulyar apparat zararlanishi rivojlangan bemorlarda sakkizinchi bosh miya nerviga toksik ta’sir ko‘rsatuvchi klinik simptomlar bo‘lmasligi mumkin, to‘liq yoki qisman qaytmas ikki tomonlama karsoqlik yoki mehnatga layoqatsizlikka olib keluvchi vertigo davolash tugagandan so‘ng paydo bo‘lishi mumkin. Aminoglikozidlarning ototoksik ta’siri, odatda, qaytmas xarakterga ega.
Nerv-mushak blokadasi
Nerv-mushak blokadasi va nafas olish falaji parenteral yuborish, peroral qabul qilish va aminoglikozidlarni mahalliy qo‘llashdan so‘ng (masalan, amikatsinni ortopedik yoki abdominal jarrohlik amaliyotlarida irrigatsion eritma sifatida yoki empiyemani mahalliy davolashda ishlatishda) kuzatilgan. Aminoglikozidlar bilan davolashda, ularni qo‘llash usulidan qat’i nazar, bemorlarda nafas olish falaji rivojlanish xavfini hisobga olish zarur, ayniqsa, umumiy anesteziklar yoki miorelaksantlar (masalan, tubokurarin, suksinilxolin, dekametoniy, atrakuriy, rokuroniy, vekuroniy) fonida, shuningdek, katta hajmdagi sitratli qon quyilganda. Preparatlar yuborilgandan so‘ng nerv-mushak blokadasi yuzaga kelganda, kalsiy tuzlari saqlovchi preparatlar bilan nafas olish falaji bartaraf etilishi mumkin, biroq bunday holatlarda sun’iy nafas oldirish zarurati ham yuzaga kelishi mumkin. Yuqori dozalarda amikatsin yuborilgan laboratoriya hayvonlarida nerv-mushak blokadasi va mushak falaji kuzatilgan.
Akatsin miasteniya gravisda qo‘llash mumkin emas. Aminoglikozidlarni mushak kasalliklari (masalan, parkinsonizm) bo‘lgan bemorlarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak, chunki ushbu guruh preparatlari nerv-mushak sinapslarida potentsial kurarega o‘xshash ta’siri tufayli mushak zaifligini kuchaytirishi mumkin.
Allergik reaksiyalar
Akatsinni aminoglikozidlarga allergik reaksiyalar bo‘lgan yoki nefrotoksik va/yoki ototoksik preparatlar (masalan, streptomitsin, digidrostrepromitsin, gentamitsin, tobramitsin, kanamitsin, neomitsin, polimiksin V, kolistin, tsefaloridin yoki viomitsin) bilan oldingi davolash natijasida buyrak yoki sakkizinchi bosh miya nervi subklinik zararlanishi bo‘lishi mumkin bo‘lgan bemorlarda qo‘llash masalasi diqqat bilan ko‘rib chiqilishi kerak, chunki toksik ta’sir aditiv bo‘lishi mumkin. Bunday bemorlarda Akatsin faqat shifokor fikriga ko‘ra, preparatni qo‘llashdan terapevtik foyda potentsial xavfdan ustun bo‘lsa, ishlatilishi kerak.
Preparat yuqori dozalarda operatsiya vaqtida qo‘llanganda tranzitor miastenik sindrom paydo bo‘lishi mumkin.
Akatsin natriy metabisulfit saqlaydi. Sulfit ba’zi moyil bemorlarda, shu jumladan hayot uchun xavfli bo‘lgan anafilaktik reaksiyalar va og‘ir bronxial astma xurujlarini keltirib chiqarishi mumkin. Sulfitlarga yuqori sezuvchanlik umumiy populyatsiyada kamdan-kam uchraydi va ehtimol, kamdan-kam hollarda kuzatiladi; u bronxial astmasi bo‘lgan bemorlarda, astmasiz bemorlarga qaraganda, ko‘proq uchraydi.
Boshqa ko‘rsatmalar
Aminoglikozidlar jarrohlik amaliyotlari vaqtida mahalliy qo‘llanganda, pufak ichiga instillyatsiya holatlari bundan mustasno, tizimli qon aylanishiga tez va deyarli to‘liq so‘riladi. Aminoglikozidlar saqlovchi irrigatsion eritmalarni jarrohlik amaliyotlari sohalariga, ularning o‘lchamidan qat’i nazar, qo‘llashdan so‘ng qaytmas karsoqlik, buyrak yetishmovchiligi va o‘lim holatlari haqida xabar berilgan.
Boshqa antibiotiklar kabi, amikatsin qo‘llanganda rezistent mikroorganizmlarning haddan tashqari o‘sishi kuzatilishi mumkin, bunday holatlarda mos davolash o‘tkazish kerak.
Amikatsinni intravitreal (ko‘z ichiga) yuborilganda, ba’zan qaytmas ko‘rish yo‘qotilishiga olib keluvchi makulyar infarkt holatlari kuzatilgan.
Yordamchi moddalari
Akatsin natriy metabisulfit saqlaydi, u kamdan-kam hollarda og‘ir yuqori sezuvchanlik reaksiyalari va bronxospazm chaqirishi mumkin.
Akatsin bir flakonda 1 mmol natriy (23 mg) dan kam miqdorda natriy saqlaydi, ya’ni deyarli «natriysiz» hisoblanadi.
Nomutanosiblik
Amikatsin ayrim penisillinlar va tsefalosporinlar, amfoteritsin, xlorotiazid natriy, eritromitsin glyutsetat, geparin, nitrofurantoin natriy, fenitoin natriy, tiopenton natriy va varfarin natriy, shuningdek, tarkibiga qarab, tetratsiklinlar, V guruhi vitaminlari, S vitamini va kaliy xlorid saqlovchi preparatlar bilan nomutanosibdir.
Agar aralash infeksiyalar yoki superinfeksiyalarda amikatsinni boshqa antibakterial preparatlar bilan birga ishlatish zarur bo‘lsa, uni ular bilan bir shpritsda, infuzion tizimda yoki boshqa har qanday uskunada aralashtirish mumkin emas; har bir dori vositasini alohida yuborish kerak.
Fertillik, homiladorlik va laktatsiya davrida qo‘llash
Homiladorlik
Homiladorlik davrida aminoglikozidlarni qo‘llash bo‘yicha ma’lumotlar cheklangan. Aminoglikozidlar guruhi antibiotiklari platsentadan o‘tadi va homilaga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Homiladorlik davrida streptomitsin bilan davolangan onalarning bolalarida to‘liq, qaytmas ikki tomonlama tug‘ma karsoqlik holatlari haqida xabarlar mavjud. Boshqa aminoglikozidlar homiladorlik davrida qo‘llanganda, homila yoki yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda nojo‘ya reaksiyalar kuzatilmagan bo‘lsa-da, ularning rivojlanish xavfini istisno qilib bo‘lmaydi. Akatsin homiladorlik davrida yoki preparatni qo‘llash vaqtida homiladorlik yuzaga kelganda, ayol homila uchun potentsial xavf haqida xabardor qilinishi kerak.
Homiladorlik davrida amikatsin qo‘llash xavfsizligi aniqlanmagan.
Akatsin homilador ayollar va yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda faqat zarur hollarda va faqat tibbiy nazorat ostida qo‘llanishi kerak.
Laktatsiya
Amikatsin odamda ko‘krak suti bilan ajralib chiqadimi, noma’lum. Laktatsiya davrida ko‘krak suti bilan oziqlantirishni to‘xtatish yoki dori vositasini qo‘llashni to‘xtatish haqida qaror qabul qilish kerak.
Fertillik
Sichqon va kalamushlarda reproduktiv toksiklik tadqiqotlarida amikatsin fertillikka ta’sir ko‘rsatmagan va fetotoksik ta’sirga ega bo‘lmagan.
Bollar
Chala tug‘ilgan va yangi tug‘ilgan bolalarda buyraklar yetilmaganligi sababli aminoglikozidlarning qon zardobidan yarim chiqarilish davri uzayadi, shuning uchun ushbu yosh guruhida ularni qo‘llashda ehtiyotkorlikka rioya qilish kerak.
Avtotransport boshqarish va mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri
Preparatning avtotransport boshqarish va mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri o‘rganilmagan. Dori vositasini qo‘llashda, avtotransport boshqarish va mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan nojo‘ya reaksiyalar yuzaga kelishi mumkin.
Dorilar
Dorixona kosmetikasi
Ona va bola
Tibbiy mahsulotlar
Gigiena va parvarish
Vitaminlar va BFQ
Qo'shimcha mahsulotlar
